Mysterieuze oorsprong van enorme kosmische explosies achterhaald

Door gebruik te maken van een combinatie van talloze telescopen op het aardoppervlak heeft een team van sterrenkundigen aan kunnen tonen dat de uitbarstingen van extreem energetische gammastraling in relatief nabijgelegen sterrenstelsel M87 afkomstig zijn uit een gebied dat zich zeer dicht bij het supermassieve zwarte gat dat het object bevat bevindt. De ontdekking, die gedaan is bij de analyse van gegevens die in 2007 en 2008 werden verzameld tijdens verschillende observaties, verschaft belangrijke nieuwe informatie over de mysterieuze werking van de krachtige ‘machines’ die in de kern van een ontelbaar aantal stelsels in het gehele universum te vinden zijn.

M87 bevindt zich op ongeveer vijftig miljoen lichtjaar van onze planeet en diens centrum herbergt een zwart gat dat ruim zes miljard keer zo massief is als de zon. Processen die zich in de buurt van de zogeheten accretieschijf, een ring van materiaal die in stand wordt gehouden door de immense gravitationele energie van het zwarte gat, rond het object afspelen drijven voortdurend energetische materie naar buiten. Het gevolg van deze gravitationele invloeden is het ontstaan van ‘jets’ die in een groot aantal sterrenstelsel gevormd worden. In 1998 stuitte men in M87 echter ook op gammastralen, welke enkele biljoenen keer zo energetisch waren dan zichtbaar licht. De herkomst van deze uitbarstingen van gammastraling kon toen echter niet bepaald worden met de telescopen die de stralen ontdekten.

De oorsprong heeft men nu met behulp van het Very Long Baseline Array, een systeem dat bestaat uit een combinatie van tien op afstand bestuurbare radiotelescopen die te vinden zijn op verschillende continenten, weten te achterhalen. “Door de observaties die eerdre zijn uitgevoerd te combineren met de gegevens die we de afgelopen tijd hebben we verzameld, hebben we vast kunnen stellen dat de energetische straling in de nabijheid van het zwarte gat in M87 wordt uitgestoten,” aldus onderzoeker Craig Walker. Hoewel de telescopen samen een zeer hoge resolutie hebben, is het echter niet mogelijk om precies een bepaald gebied aan te wijzen waarin de uitbarstingen plaatsvinden.