Bliksem is een fenomeen dat men al vele duizenden jaren voor een raadsel heeft gesteld. De eerste onderzoeker die besloot om zijn leven te wagen voor onderzoek naar het verschijnsel was Benjamin Franklin, die in 1752 de bliksemafleider uitvond. In de eeuwen die volgden werd een deel van het mysterie omtrent bliksemontladingen opgehelderd, maar ook vandaag bestaan er nog genoeg vragen. Een drietal onderzoekers van het Institute of Technology in de staat Florida denkt nu het antwoord op de vraag hoe bliksemschichten precies ontstaan te hebben gevonden. Volgens hen moet er een verklaring gezocht worden bij de oneindige ‘regen’ van kosmische straling waarmee de aardse dampkring voortdurend in aanraking komt.

De meeste wetenschappers veronderstellen dat bliksem diens oorsprong vindt in intense elektrische velden die zich in onweersbuien bevinden. Deze gebieden zijn echter te klein om gemakkelijk gedetecteerd te worden door ballonnen en vliegtuigen en ten tweede kan de manier waarop metingen aan de velden gedaan worden de resultaten verdraaien. Joseph Dwyer en zijn collega’s hebben nu een oplossing naar voren gebracht die onderzoekers in staat stelt om onweersbuien niet van binnen, maar vanaf de grond te bestuderen. Wanneer kosmische stralen, welke bestaan uit energetische protonen uit de ruimte, door dergelijke buien heen gaan, kan er een grote hoeveelheid elektronen ontstaan die verspreid wordt door de lucht. Deze ontvangen meer energie van de elektrische velden dan dat ze energie verliezen door ionisatie en dit leidt tot een stortvloed aan elektronen.

Indien deze elektronen zich vermeerderen in het elektrische veld en er hier steeds meer van gevormd worden als de deeltjes zich verplaatsen door de lucht, kan een groeiende ‘lawine’ van versnellende elektronen ontstaan. De uitstoot van radiogolven die hier vrij bij komt kan gedetecteerd worden vanaf het aardoppervlak. Dwyer en zijn team denken dat de golven na analyse ons meer kunnen vertellen over het gebied waar bliksem uit afkomstig is. Andere onderzoekers wijzen de nieuwe aanpak niet bij voorbaat af. “Ondanks het feit dat we op enkele technische moeilijkheden zullen stuiten tijdens de experimenten is dit zeker een interessant idee,” aldus Nikolai Lehtinen van de Stanford University in Californië. Naar verwachting zullen de eerste pogingen tegen het einde van deze zomer ondernomen worden.