Kolossaal zwart gat in kern stelsel M87 is zwaarder dan gedacht

Het meest massieve zwarte gat dat men tot op de dag van vandaag heeft gewogen bevindt zich in het hart van het relatief nabijgelegen sterrenstelsel M87. Het supermassieve object blijkt met een massa die ruim 6,4 miljard keer zo groot is als die van de zon twee tot drie keer zo zwaar te zijn dan eerder werd verondersteld, zo heeft een nieuw model aangetoond. De recente meting suggereert dat andere zwarte gaten in nabije grote stelsels mogelijk ook massiever zijn uit eerder verkregen resultaten is gebleven en het kan sterrenkundigen tevens de helpende hand bieden in de zoektocht naar een oplossing voor het raadsel over de ontwikkeling van de soortgenoten van ons melkwegstelsel.

Vanwege het feit dat de massa van een centraal zwart gat en het sterrenstelsel waarin deze zich bevindt in verband met elkaar staan, kan de uitkomst van de studie een grote invloed hebben op de theorieën die beschrijven hoe stelsels groeien en ontstaan. Een grotere massa kan er bovendien voor zorgen dat men enkele vraagstukken over het gewicht van zogeheten quasars kan beantwoorden. Deze mysterieuze bewoners van het vroege universum zijn zeer helder en bevatten zwarte gaten die omgeven worden door gas en stof waarin actieve stervorming plaatsvindt. Quasars zijn ruim tien miljard keer zo zwaar als onze ster en zijn daarom kolossaal te noemen, maar in nabijgelegen stelsels werden dergelijke massieve zwarte gaten niet gevonden. Vermoed werd dat deze massa’s dan ook niet klopten, maar het onderzoek naar M87 heeft aangetoond dat men zich wel op het juiste pad bevond, nu blijkt dat diens zwarte gat veel zwaarder is dan gedacht.

M87 bevindt zich op ruim vijftig miljoen lichtjaar van onze planeet en was één van de eerste sterrenstelsels waarvan werd gedacht dat het een centraal zwart gat bevat. Na het doen van die constatering bijna drie decennia geleden is langzaam naar voren gekomen dat het overgrote deel van de stelsels, inclusief onze eigen Melkweg, supermassieve zwarte gaten bevatten in hun kern. Het bijzondere aan het object in kwestie is dat het een straalstroom heeft die licht uit het centrum van M87 ‘schiet’, dat ontstaat ten gevolge van de botsing tussen materie en enorme magnetische velden. De werkelijke massa van het zwarte gat in het stelsel mag dan wel bepaald zijn aan de hand van een model, maar observaties die uitgevoerd zijn met de Gemini North Telescope in Hawaï en de Very Large Telescope in Chili ondersteunen de bevindingen.