‘Huidige zonnecyclus is zwakste sinds 1928’

De nieuwe cyclus waar de zon zich op dit moment in bevindt, die naar alle waarschijnlijkheid in december van het afgelopen jaar van start is gegaan, wordt de zwakste zonnecyclus sinds 1928. Dat is de bijna unanieme voorspelling van een team van internationale vakkundigen, waarvan sommigen denken dat onze ster de komende tijd juist actiever zal zijn dan normaal het geval is. Maar zelfs in een minder actieve periode kan de zon nog steeds verantwoordelijk zijn voor magnetische stormen die elektriciteitsnetwerken en satellieten in de moeilijkheden zouden kunnen brengen.

Eerder, in het najaar van 2007, was men het erover eens dat het absolute minimum van de vorige cyclus, wanneer de zon het minst actief is, in maart 2008 bereikt zou worden, waarna een nieuwe cyclus zou beginnen waarvan de piek in activiteit op het zonneoppervlak in het laatste deel van 2011 of medio 2012 aan zou vangen. Echter kwamen deze voorspellingen niet uit en hield onze ster zich in een langdurige luwte waarin slechts enkele zonnevlekken verschenen. Pas negen maanden later bereikte de cyclus diens minimum en nu lijkt de zon dan eindelijk ‘wakker’ te worden, zo blijkt uit observaties van de STEREO-ruimtesondes aan een tweetal nieuwe actieve gebieden.

De meeste wetenschappers zijn er nu van overtuigd dat het maximum van de cyclus waarin de zon zich nu bevindt, ruim een jaar later plaats zal vinden: in mei 2013. Dan zouden er zo’n negentig zonnevlekken op het oppervlak te vinden moeten zijn, een aantal dat aanzienlijk lager is dan de gemiddelde hoeveelheid vlekken tijdens een piek. Als dat daadwerkelijk het geval is, is de huidige zonnecyclus de twee na zwakste sinds men waarnemingen begon te verrichten aan onze ster. Met een gemiddelde van 78 zonnevlekken tijdens het maximum zou de zon alleen in 1928 ‘rustiger’ zijn geweest.

Maar niet iedereen is het met de verwachtingen eens, zo ook Mausumi Dikpati van het High Altitude Observatory in de Amerikaanse staat Colorado. Hij en zijn collega’s hebben de afgelopen tijd een computermodel ontwikkeld dat voorspelt dat deze cyclus, nummer 24, dertig tot vijftig procent heviger zal zijn dan de vorige. De antwoord op de vraag wie gelijk heeft zullen we over een niet al te lange tijd krijgen.