Keck-telescopen nemen kijkje in ‘leefbare zone’ van jonge ster

De binnenste regionen van schijven waarin planeten worden gevormd bieden informatie over hoe werelden zoals de aarde ontstaan, maar geen enkele telescoop in de wereld kan hen zien. Dat behoort echter tot de verleden tijd. Een team van onderzoekers heeft namelijk met behulp van het Keck-observatorium op Hawaï voor de eerste keer de eigenschappen van een jong planetenstelsel op een afstand van de moederster die kleiner is dan de afstand tussen Venus en onze zon kunnen meten. De ster in kwestie is MWC 419, welke ‘slechts’ tien miljoen jaar oud is en in het sterrenbeeld Cassiopeia gelegen is, op een afstand van circa 2100 lichtjaar van onze planeet.

Artistieke impressie van een protoplanetaire schijf

Om dit te bewerkstelligen maakte het team gebruik van de interferometer van het observatorium, om zo infrarood licht dat verzameld werd door diens twee 10-meter telescopen te combineren. Deze aanpak had tot gevolg dat astronomen in feite de beschikking hadden over een telescoop met een effectieve resolutie van 85 meter, hetgeen vele malen groter is dan de resolutie van telescopen waarvan de bouw gepland is. “Niet anders in de wereld geeft ons de metingen die we hebben kunnen doen dankzij de interferometer van het Keck-observatorium,” aldus Wesley Traub van het Jet Propulsion Laboratory in Californië. “In feite is het een zoomlens voor de Keck-telescopen.”

De onderzoekers konden tijdens hun observaties tevens gebruikmaken van een nieuwe camera, die ontworpen is om op golflengten in de zogeheten L-band van 3,5 tot 4,1 micrometer te fotograferen. De toegenomen mogelijkheid om fijne details te observeren stelde het team in combinatie met de nieuwe camera in staat om de temperaturen in de schijf op een afstand van de moederster MWC 419 die kleiner is dan zo’n tachtig miljoen kilometer te meten. Dat is ongeveer de helft van de afstand tussen de aarde en onze ster en ruim binnen de baan van zusterplaneet Venus. Ter vergelijking: de planeten die direct werden gedetecteerd rond de sterren HR 8799, Fomalhaut en GJ758 waren tussen de veertig en honderd keer verder verwijderd van hun moederster.

De temperatuurverschillen die werden gemeten in de schijf werpen licht op de structuur van diens binnenste regionen en kunnen wijzen op het feit dat de stofdeeltjes die rond de ster te vinden zijn verschillende chemische samenstellingen en fysische eigenschappen hebben. Deze factoren kunnen een rol spelen in de vorm van planeten. In ons eigen zonnestelsel was dat in het verre verleden ook het geval: bepaalde omstandigheden begunstigden het ontstaan van rotsachtige planeten in het binnenste gedeelte van het stelsel, terwijl gasgiganten en ijzige manen tijdens hun geboorte verder van de zon verwijderd waren.

5 reacties

  • Ferry

    4 januari 2010

    Hoe moet ik het plaatje zien dan? Is dat de werkelijke foto? Of enkel mooie opsmuck voor het artikel?

  • bladerunner

    5 januari 2010

    Dat mochten we willen zeg! Zoiets kan alleen in Startrek. Dit is ‘gewoon’ een artistieke impressie.
    De foto van MWC 419 bij het bron artikel is wel echt.

  • Ferry

    11 januari 2010

    Hihi… nog wel ja. Ik dacht al.
    Maar toch, ik voorzie in de komende jaren toch echt wel verdere ontwikkelingen die dit soort plaatjes mogelijk zouden kunnen maken.
    Het is al wonderbaarlijk om te zien wat voor foto’s de Keck en dergelijke telescopen kunnen produceren met optiek-adaptieve technieken. Er wordt momenteel een 30-meter telescoop gebouwd (ben ff kwijt waar, volgens mij Hawaii), dus het wordt steeds ‘gekker’. 🙂

  • bladerunner

    13 januari 2010

    Uiteraard kunnen we steeds meer met nieuwere en grotere telescopen.
    Toevallig kwam ik dit bericht tegen:

    http://www.universetoday.com/2010/01/13/first-direct-spectrum-of-an-exoplanet-orbiting-a-sun-like-star/

    Dit is dus een echte foto waarbij de planeten direct zichtbaar waren rond de veel heldere ster.
    Lijkt in de verste verte niet op de foto bij dit artikel, maar het is wel weer een stapje verder.

  • dab

    13 januari 2010

    off topic:ik heb nog geen ene avond buiten gestaan met mijn kijkertje dit jaar.

Comments are closed.