De Venusovergang komt eraan!

Binnenkort, op dinsdag 8 juni 2004 doet zich een zeldzaam verschijnsel voor: de planeet Venus schuift precies voor de zon langs. Een minizonsverduistering dus, niet door de maan, maar door Venus. En het mooie is dat deze Venusovergang van begin tot eind vanuit Nederland zichtbaar is!

Overgangen van Venus zijn zeer zeldzaam. De vorige Venusovergangen die door mensen zijn waargenomen vonden plaats in 1639, 1761, 1769, 1874 en 1882. Omdat de laatste keer dat een Venusovergang zichtbaar was al weer meer dan honderdentwintig jaar geleden, leeft er vandaag de dag waarschijnlijk niemand meer op Aarde die ooit een Venusovergang gezien heeft. De aanstaande Venusovergang vormt dus een unieke kans die je absoluut niet mag missen!

In de vroege morgen van de achtste juni 2004, even voor half acht, begint de langverwachte overgang van Venus. Het planeetschijfje raakt de zonneschijf dan aan de linker kant. De zon staat nog laag aan de hemel (ongeveer 18° hoog). Het zwarte silhouet van Venus komt steeds verder op de zonneschijf en om even voor half elf zijn de middelpunten van de zon en Venus het minst van elkaar verwijderd. De overgang is dan op de helft. Het zal een merkwaardig gezicht zijn om een planeet ter grote van de Aarde als een nietige donkere stip tegen het stralende oppervlak van de zon waar te nemen! Tegen half twee ’s middags schuift Venus weer rechtsonder van de zonneschijf af.

Bij het begin van de overgang raakt Venus eerst de zonnerand aan de buitenkant. Enige tijd later vindt het tweede contact plaats. Venus is dan zover voor de zon geschoven dat ze de zonnerand aan de binnenzijde raakt. Tegen het einde van de overgang raakt Venus eerst de binnenzijde van de zonneschijf. Als Venus daarna de zonnerand aan de buitenzijde raakt, is de overgang voorbij. De precieze tijdstippen voor beide rakingen bij intrede en uittrede in Nederland (5° O en 52° N) zijn: 07.19 en 13.23 uur.

Het duurt dus ruim twintig minuten voordat Venus helemaal over de rand de zonneschijf is geschoven. Wanneer ze aan haar uittrede begint, duurt het ook twintig minuten voordat ze helemaal niet meer te zien is. De gehele overgang duurt ruim zes uur. Het waarnemen ervan kan al met het blote oog (door een eclipsbril), maar met een verrekijker of kleine telescoop is Venus beter te volgen in haar weg voor de zon langs (gebruik een objectieffilter).

De volgende keer dat Venus over de zonneschijf trekt is op 6 juni 2012. Daarvan is in Nederland dan alleen het einde te zien. Als je ook deze overgang helemaal van begin tot einde wil meemaken, zul je naar Japan, China of Australië moeten reizen.

Daarna zul je weer tot 11 december 2117 moeten wachten alvorens Venus opnieuw voor de zon langs beweegt, maar deze overgang is vanuit Nederland niet te zien. De eerstvolgende Venusovergang die vanuit ons land in zijn geheel te volgen is, vindt plaats op 11 juni 2247!