Tweede uitbarsting heeft grote gevolgen

Door een tweede en opnieuw krachtige uitbarsting van zonnevlekkengroep 720 heeft de ruimtetelescoop SOHO van ESA en NASA enige schade opgelopen. Russische wetenschappers hebben met deze uitbarsting naar eigen zeggen de grootste zonnevlam van de afgelopen vijftien jaar waargenomen.

Begin deze week nam SOHO een immens grote zonnevlek waar. Dit ‘koude’ gedeelte op onze zon is 7 maal groter dan de aarde en produceerde een M8 en een X2 flare. De zonnevlammen van deze week lieten 15 vlammen zien in de klasse M en 5 in de klasse X. Donderdag werd de krachtige zonnevlam in 15 jaar vastgesteld, met een sterkte van X7 flare.

De krachtige golf van energie bereikte de aarde binnen enkele minuten, aldus Anatoly Belov, het hoofd van het laboratorium van het Instituut voor Terrestrisch Magnetisme, Ionosfeer en Radiogolf Propagatie in het Russische Moskou, aan persbureau ‘Itar-Tass’.

De hele week hebben zich van dat soort explosies voorgedaan. De uitbarsting van donderdagmiddag was de krachtigste sinds het jaar 1989, aldus Belov. Normaal doet zo’n explosie zich één keer in de twintig jaar voor.


Uitbarsting van een zonnevlam in het jaar 2003, geregistreerd en gefotografeerd door sonde SOHO

Andere wetenschappers zeggen dat deze zonnevlam van donderdag niet zo krachtig was als de serie zonnevlammen die in 2003 werden waargenomen door de ruimtesonde Solar and Heliospheric Observatory, ofwel SOHO. “De activiteit van deze week is intens, maar niet zo krachtig als de uitbarstingen van twee jaar geleden, in 2003”, liet Bill Murtagh van het Amerikaanse instituut National Oceanic & Atmospheric Administration weten. In dat uitzonderlijke jaar werd de grootste uitbarsting ooit waargenomen. Er deden zich meer dan vijftien zonnevlammen voor in de bekende X-klasse, de zwaarste categorie van allemaal. Andere zonnevlammen zitten voornamelijk in de categorie van ‘middelmatig’ en ‘uiterst zwak’.

Het magnetisch veld van onze planeet, de aarde, beschermt ons tegen de gevolgen van de geladen deeltjes in de uitgestoten zonnematerie, maar satellieten en andere apparatuur buiten de atmosfeer van de aarde kunnen wel beschadigd worden door deze uitbarstingen. Zo werd de elektronica van twee satellieten die in een baan om de aarde cirkelden in het jaar 2003 verstoord door een enorme hoeveelheid van geladen deeltjes.

Hier kreeg de ruimtesonde SOHO donderdagmiddag ook last. De oorzaak waren opnieuw de geladen deeltjes die door de zonnevlam vrijkwamen. Wetenschappers twijfelden niet en zette uit voorzorg het ruimtevaartuig tijdelijk op de ‘safe mode’.

Een zonnevlek is een relatief donkere vlek op het oppervlak van onze zon. Het oppervlak van de zon vertoont geregeld van dat soort donkere vlekken. Zonnevlekken hangen samen met andere gedeeltes op onze ster die wat ‘kouder’ zijn dan andere gebieden. Hoe meer er te zien zijn, hoe actiever onze zon is en hoe groter de kans is op een uitbarsting. Als de zon actief is produceert hij grote, maar korte explosies van energie waarbij velen geladen deeltjes vrijkomen. Als die deeltjes de aardse atmosfeer binnendringen, meestal naar een dag, kunnen ze poollicht veroorzaken. De kans op poollicht is dus het grootst als de zon actief is. Gemiddeld duurt zo’n periode elf jaar, waarna het oppervlak weer wat rustiger is. We bevinden ons nu in een fase van een “actieve zon”.

Bron: Space.com