Doorzoek mei 2007

Tweelingbroer Zon is een sterk afgeplatte ster

Een team van astronomen van Universiteit van Michigan, Verenigde Staten, hebben met behulp van de optische interferometer CHARA een tweelingbroer van onze ster waargenomen. Uit de observaties blijkt dat Altaïr, een hete ster in het sterrenbeeld Arend, meer dan zestig keer zo snel als de Zon om zijn as draait. Dit verschijnsel zorgt er voor dat Altaïr sterk afgeplat is. De bevindingen van het team worden morgen in het wetenschappelijke tijdschrift Science gepresenteerd.

Andere planeet is mogelijk ook een bruine dwergster

Er lijkt maar geen einde aan ontdekkingen van exoplaneten te komen. Astronomen hebben namelijk opnieuw een exoplaneet ontdekt die lijkt op een bruine dwerg. ULAS J0034-00, een object dat zich op ‘slechts’ vijftig lichtjaar van onze planeet bevindt in het sterrenbeeld Walvis, is als het ware een ‘mislukte’ bruine dwergster en heeft een massa die vijftien tot dertig keer groter is dan gasreus Jupiter. Met de ontdekking hebben astronomen zichzelf opnieuw twijfels bezorgd.

Planeet is mogelijk rond moederster draaiende ster

Astronomen die meedoen aan het XO Project op Hawaï zijn op een probleem gestuit. Recentelijk hebben zij namelijk een bijzondere exoplaneet ontdekt, XO-3b genaamd, die in slechts vier dagen één rondje om zijn moederster voltooid en maarliefst dertien keer zo zwaar is als de grootste planeet van ons zonnestelsel, planeet Jupiter. Daarmee heeft deze planeet de grens bereikt van exoplaneet tot bruine dwergster, maar astronomen weten niet voor welk object ze moeten kiezen.

Nieuw soort explosie veroorzaakt door botsing sterren

Astronomen uit de Amerikaanse staat Californië hebben een nieuw soort explosie ontdekt van een ster. Voor zover we eerst wisten bestaan er twee verschillende kosmische explosies: nova’s – explosies op het oppervlak van sterren – en supernova’s – explosies die plaatsvinden wanneer een ster aan het eind van zijn leven is gekomen. Maar nu astronomen in het sterrenstelsel M85, op ruim 50 miljoen lichtjaar van onze planeet, een bijzondere roodgekleurde explosie hebben waargenomen, blijkt dat er meer soorten explosies zijn naast nova’s en supernova’s.

Weggeschoten zwarte gaten nog steeds te vinden

Zwarte gaten die inmiddels miljoenen jaren geleden weggeschoten zijn, kunnen volgens de Amerikaanse theoreticus Avi Loeb van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics in de Verenigde Staten nog steeds waargenomen worden. Het komt met enige regelmaat voor dat zwarte gaten met een enorme snelheid weggeschoten worden als twee sterrenstelsels in botsing met elkaar komen. De snelheid waarmee de zwarte gaten vervolgens door de ruimte vliegen bedraagt maarliefst tien miljoen kilometer per uur.

Straalstromen ontdekt bij bruine dwergster

Observaties van de Europese Very Large Telescope van het European Southern Observatory tonen aan dat een bruine dwerg, de ster met de onuitspreekbare naam 2MASSW J1207334-393254 in kwestie, straalstromen bezit. Dit soort sterren zijn objecten die niet genoeg gewicht hebben om kernreacties te laten starten. De bruine dwergster is ‘slechts’ 24 keer zo zwaar als gasreus Jupiter en bezit een planeet die de eerste exoplaneet was die op de gevoelige plaat werd vastgelegd.

BepiColombo: Europa en Japan naar Mercurius

In 2013 zal de bijzondere missie BepiColombo van start gaan in samenwerking tussen ESA en het Japans ruimteagentschap JAXA. Het gaat om twee orbiters en een bijzondere aandrijfmodule die als een sandwich met elkaar verbonden zullen worden. Reisdoel: de nog met veel raadsels omgeven planeet Mercurius.

28 nieuwe planeten ontdekt

Sterrenkundigen hebben 28 nieuwe planeten ontdekt. Met de ontdekking van dit grote aantal planeten is het totale aantal planeten die tot nu toe ontdekt zijn gestegen naar maarliefst 236 planeten en 37 planeten die dit jaar zijn ontdekt. Het openbaart tevens dat planeten rond een breed spectrum van verschillende sterren kunnen draaien, van minuscule sterren tot gigantische sterren. De Hete Jupiters, planeten die net geen ster werden, zijn heer en meester in dit aantal.

Bouw van telescoop 2,4 kilometer onder de grond vordert

Wetenschappers bouwen aan nieuwe telescoop. Dat lijkt je vast niet erg bijzonder, ware het niet dat deze telescoop, IceCube genaamd, zich maarliefst 2400 meter onder de grond bevindt. Het doel van IceCube moet neutrino’s gaan opsporen die rondzweven in het heelal, met in het bijzonder de neutrino’s die vrijkomen bij supernova’s. Het 2,4 kilometer diepe gat is inmiddels al geboord, maar de ontwikkeling van IceCube is pas in 2011 gereed.

China lanceert zichzelf als potentiële concurrent NASA

China verzorgt de bouw en lancering van een satelliet voor Nigeria. Venezuela wordt de volgende klant. Hij hangt sinds begin deze week veilig in zijn baan om de aarde, de NigcomSat-1. Nigeria’s trots – het is de eerste ‘eigen’ satelliet die een Afrikaans land in de lucht heeft. Maar de meeste trots is toch in China, dat voor het eerst de volledige bouw en lancering van een grote commerciële satelliet voor een buitenlandse klant verzorgde.

Fantastische foto van sterrenstelsel M81 gepubliceerd

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een enorm gedetailleerde foto uitgebracht van het balkspiraalstelsel M81 in het sterrenbeeld Grote Beer. De resolutie van de originele grootte bedraagt maarliefst 22.620 bij 15.200 pixels. De foto is gemaakt door de Hubble Space Telescope met zijn Advanced Camera for Surveys (ACS) en is vandaag ook te bewonderen als Astronomy Picture of the Day.

Bijzondere dubbelster zal samensmelten tot ‘superster’

Uit observaties van de satelliet FUSE, die in ultraviolet licht onderzoek doet naar sterren, en verschillende telescopen op Aarde, hebben sterrenkundigen een erg bijzondere dubbelster gevonden, die door het leven gaat onder de naam LH54-425. De jonge dubbelster is zo bijzonder omdat hij, in tegenstelling tot de meeste dubbelsterren, bestaat uit twee O-sterren, een type ster dat de zwaarste en helderste ster is die in het heelal aanwezig zijn. Het paar bevindt zich in de Grote Magelhaense Wolk, op 165.000 lichtjaren van de Aarde.

Zon waarschuwt ons voor naderend onheil

Uit observaties van de Amerikaanse en Europese ruimtesonde SOHO blijkt dat onze ster ons waarschuwt voor naderend onheil. Op de Zon vinden regelmatig coronale massa-ejecties, kortweg CME’s, plaats waarvan satellieten en astronauten het slachtoffer van kunnen worden. Metingen van de ruimtesonde tonen aan dat we enkele minuten, voordat de deeltjes die vrijkomen bij CME’s onze planeet bereiken, al radiostraling kunnen ontvangen van uitbarstingen.

Spitzer ziet in één klap ruim duizend nieuwe sterrenstelsels

De Spitzer Space Telescope heeft in de Coma-cluster meer dan duizend nieuwe sterrenstelsels ontdekt. De cluster, die zich op een afstand van bijna 320 miljoen lichtjaar van onze planeet bevindt, bevat voor het grootste gedeelte dwergsterrenstelsels, maar ook een paar honderd sterrenstelsels die lijken op ons melkwegstelsel. Ook al zijn dwergsterrenstelsels erg klein in vergelijking met andere sterrenstelsels, ze hebben wel degelijk nut.

Naast Mars, bezit bolhoop G1 ook een zwart gat

Met de radiotelescoop Very Large Array (VLA) in de Verenigde Staten hebben sterrenkundigen opnieuw een raadsel uit de wereld geholpen. Sinds 2002 dachten wetenschappers namelijk dat er in een bolhoop in het Andromedastelsel (M31) een zwart gat aanwezig was, maar dat kon pas afgelopen week bevestigd worden. Eerder werd er verondersteld dat het niet om een zwart gat ging, maar een compacte groep van verschillende objecten.

Opnieuw vreemd verschijnsel op Mars gespot

De ruimtesonde Mars Reconnaissance Orbiter heeft opnieuw een vreemd verschijnsel gefotografeerd op Mars. Nadat de sonde van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA enkele dagen geleden al een bijzonder zwart gat in het Martiaanse oppervlak fotografeerde, is de sonde nu op een onverklaarbare structuur gestuit. Op een close-up foto van de structuur lijkt het verschijnsel op stromend water, maar er kan op dit moment nog niets bevestigd worden.

‘Zowel Mars als andere hemellichamen onderzoeken’

Volgens de meerheid van jullie, de bezoekers die een stem hebben uitgebracht op de poll van AstroVersum, moeten zowel Mars als andere hemellichamen blijven onderzoeken om leven te ontdekken. Daarmee zijn jullie het grotendeels eens met het standpunt van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. 53 procent van de stemmen gingen uit naar ‘Ik twijfel; we moeten Mars blijven onderzoeken maar ook meer andere missies plannen’.

NASA: ‘Meer inkomsten door bedrijven op de Maan’

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA is op zoek naar investeerders van bedrijven die toekomstige bemande reizen naar onze natuurlijke satelliet, de Maan, willen financieren. Volgens de directeur van de ruimtevaartorganisatie, Neil Woodward, wordt het organiseren van reizen naar de Maan op deze manier een stuk gemakkelijker. Met deze uitspraken lijkt het er op dat de maanreizen in de toekomst een grote ‘commerciële happening’ worden.

BepiColombo: eerste Europese sonde naar Mercurius

Het licht staat op groen voor BepiColombo, de zogenaamde vlaggenschipmissie van ESA naar Mercurius: ruimtesondes uit Europa en Japan zullen de kleinste planeet van het zonnestelsel, die bovendien het dichtst bij de zon draait, gedurende minstens een jaar onder de loep nemen.

Zwart gat op Mars grote doorbraak in zoektocht naar leven

Zojuist heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA een wel erg bijzondere opname gepubliceerd. De opname, gemaakt door NASA’s ruimtesonde Mars Reconnaissance Orbiter, toont een mysterieus zwart gat in een relatief helder gebied op onze buurplaneet. Een soortgelijk zwart gat werd eerder ook al waargenomen, maar wetenschappers konden het gat toen niet verklaren. Nu wordt er verondersteld dat het zwarte gat de ingang is van een enorm diepe grot.

‘Tweede Aarde’ in ons eigen zonnestelsel

Op 12 mei jongstleden voerde de Amerikaanse ruimtesonde Cassini een fly-by uit langs Saturnus’ grootste maan, Titan genaamd. Beelden die met de radar van de ruimtesonde werden gemaakt tonen een grote kustlijn van een reusachtige zee met talrijke groepen eilanden. Net zoals op andere plekken op de maan, openbaren de beelden kanalen, eilanden, baaien, kustlijnen net zoals op Aarde en een zee van vloeibaar methaan en ethaan die op de radarbeelden als zwarte ‘vlekken’ te zien zijn.

Schrijven over je hobby? Word journalist op AstroVersum!

AstroVersum wordt steeds groter en vaker bezocht de afgelopen tijd. De site is één van de grootste en actueelste websites over astronomie en ruimtevaart van Nederland. Om ervoor te zorgen dat AstroVersum nog actueler wordt, zijn wij op zoek naar enthousiaste mensen die op de website nieuwsberichten willen plaatsen. Interesse? Aarzel dan niet en help mee om vele bezoekers te voorzien van het actueelste en interessantste nieuws uit de wereld van de astronomie en de ruimtevaart!

Europees ruimtevaartbeleid nu realiteit

Een sterker Europa in de ruimte, beter toegerust en beter gecoördineerd; voorbereid op de toekomstige behoeften van zijn burgers. Meer strategische armslag voor het aangaan van nieuwe uitdagingen, zoals ruimtevaartprogramma’s voor veiligheid en defensie, en de ruimte als extra dimensie voor de externe betrekkingen van de EU. Allemaal in een nieuw beleid, toegesneden op Europese belangen en waarden.

Nieuwe kijk op M31 met Chandra X-Ray Observatory

NASA’s Chandra X-Ray Observatory heeft met nieuwe beelden van ons buurstelsel, het Andromedastelsel (M31), een nieuwe kijk verschaft op het sterrenstelsel. Nieuwe opnames in zichtbaar licht en röntgenstraling waarin het centrum van het sterrenstelsel werden later op Aarde gecombineerd tot één foto. Het blauwe gedeelte op de opname in röntgenstraling is een extreem heet gas dat de kern van het Andromedastelsel omringt.

Duikrobot van NASA oefent in grotten van Mexico

Sinds vorige week oefent de duikrobot van de NASA, Depthx (Deep Phreatic Thermal Explorer) genaamd, in de onderwatergrotten van kalksteen in Mexico. Het doel van deze robot is in een verkleinde versie de ijzige Jupitermaan Europa te laten verkennen. Onder de ijslaag van Europa verschuilt waarschijnlijk een leven bevattende oceaan.

Vliegtuig dringt luchtruim boven Cape Canaveral binnen

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft gisteren een privévliegtuig uit de lucht gehaald nadat de piloot van het vliegtuig het luchtruim boven de lanceerbasis Cape Canaveral was binnengedrongen. Even ontstond er lichte paniek binnen de ruimtevaartorganisatie, omdat het vliegtuig recht boven Space Shuttle Atlantis vloog die al op zijn lanceerplatform stond, maar nadat het vliegtuig uit de lucht werd gehaald bleek het niet te gaan om een mogelijke terroristische aanslag.

Catastrofale komeetinslag treft Noord-Amerika

Het continent Noord-Amerika is getroffen door een catastrofale komeetinslag. Dat blijkt uit een onderzoek van een team van wetenschappers naar sedimenten op twintig verschillende locaties. De inslag vond ruim 13.000 jaar geleden plaats; net voor de ijstijd. Naast de eerste mensen op onze planeet Aarde zijn er ook vele zoogdieren uit die tijd gestorven tijdens de inslag. De ontdekking van de inslag is mogelijk het antwoord op de vraag waarom alle organismen van de megafauna zijn uitgestorven.

Exoplaneten komen ook voor bij metaalarme sterren

Een team van sterrenkundigen van de Universiteit van Texas heeft met de Hobby Eberly Telescope in de Amerikaanse staat twee planeten ontdekt die lijken op Jupiter en Saturnus. De twee planeten draaien om een zonachtige ster, die verassend genoeg vijf keer zo weinig zware elementen bezit dan onze ster. Ook is de ster, HD 155358 genaamd, iets minder zwaar dan onze Zon. De ‘Jupiter’ en ‘Saturnus’ van het broertje van onze Zon zijn mogelijk op een andere plek ontstaan dan waar ze nu zijn.

Europese Unie gaat toch door met navigatiesysteem Galileo

De Europese Unie zal hoe dan ook doorgaan met het satellietenproject Galileo. Dat hebben de 27 lidstaten dinsdag besloten. Eerder deze maand haakte een consortium van bedrijven af voor de financiering van het in de ruimte brengen van dertig Europese satellieten die bedoeld zijn voor navigatie en ter vervanging van het Amerikaanse GPS-systeem. De Europese Commissie riep toen de EU-landen op het project met eigen geld door te zetten.

Marsrover Spirit doet belangrijke ontdekking op Mars

De Amerikaanse Marsrover Spirit heeft ontdekt dat er in de bodem van onze buurplaneet een extreem hoge concentratie aan siliciumdioxide, ofwel SiO2, aanwezig is. Deze vondst is erg belangrijk voor onderzoek naar het verleden van de Rode Planeet, want dit kan er op duidden dat er een enorme hoeveelheid vloeibaar water aanwezig was op Mars in het verleden. De Martiaanse bodem bestaat maarliefst voor negentig procent uit siliciumdioxide. Wetenschappers denken dat deze grote hoeveelheid siliciumdioxide in de bodem terecht is gekomen doordat zure gassen vroeger een grote invloed hadden op het materiaal in Mars’ bodem. Wanneer er water in aanraking komt met lava – ontstaan bij vulkaanuitbarstingen – ontstaan er van dit soort gassen. De kans bestaat ook dat deze gassen de oorzaak zijn van grote geisers waar warm water uitgespuwd werd.

Bacteriën eten ruimtestation ISS en andere vaartuigen op

Uit een onderzoek van verschillende wetenschappers blijkt dat bacteriën en andere microben ongestoord hun gang kunnen gaan in het International Space Station (ISS) en andere ruimtevaartuigen. De microben zijn in zo’n grote aantallen in het ruimtestation aanwezig, dat dit de komende jaren nog wel eens voor problemen kan gaan zorgen. Zij eten namelijk aan het ruimtestation. Kleren die aan het drogen zijn in het ISS bevatten nu al veel schimmel en nog meer viezigheid.

Vermist: broers en zussen van de Zon

Sterrenkundigen zijn op zoek naar broers en zussen van onze ster, de Zon. Een onderzoek naar de chemische compositie van sterren zou ons helpen om de verloren familie van Zon te kunnen identificeren en zou het begin kunnen zijn van het verklaren van de complexe geschiedenis van ons melkwegstelsel. Gayandhi de Silva en enkele collega’s van European Southern Observatory’s Very Large Telescope (VLT) maakte van de Ultraviolet and Visual Echelle Spectrograph (UVES) gebruik om in drie open sterrenhopen in onze Melkweg te zoeken naar zonachtige sterren.

Maan bedekt dinsdag ringenplaneet Saturnus

Dinsdagavond wordt de ringenplaneet Saturnus bedekt door de maan. Omstreeks 21.15 uur verdwijnt Saturnus achter de donkere maanrand. Ongeveer een uur later, om precies te zijn om 22.23 uur, komt de planeet weer tevoorschijn aan de verlichte maanrand.

‘We moeten een andere planeet gaan koloniseren’

Volgens de meerheid van jullie, de bezoekers die een stem hebben uitgebracht op de poll van AstroVersum, moeten we onze planeet Aarde gaan verlaten en op zoek gaan naar een andere planeet om daar naartoe te koloniseren. Daarmee zijn jullie het eens met de beroemde astrofysicus Stephen Hawking, die vorig jaar ook al aangaf dat we op zoek moeten gaan naar een ander onderkomen. 43 procent van de stemmen gingen uit naar ‘Eens; de Aarde is er te slecht aan toe’.

Mogelijke bouwstenen voor leven op maan Titan ontdekt

Sterrenkundigen van het Zuidwestelijke Onderzoekersinstituut in San Antonio, Texas, hebben met de Amerikaanse ruimtesonde Cassini mogelijke bouwstenen voor leven op Saturnus’ maan Titan gevonden. De sonde ontdekte onlangs organische verbindingen die grotendeels uit waterstof, koolstof en stikstof en waterstof bestaan, ook wel bekend als ‘tholins’. De tholins werden op enorme hoogte boven het oppervlak van de ‘vroegere Aarde’ waargenomen.

Zon verdwijnt miljarden jaren eerder

Ons melkwegstelsel maakt zich op voor een botsing met het Andromedastelsel die miljarden jaren eerder gaat plaatsvinden dan voorheen werd verondersteld. Het Andromedastelsel stevent met een snelheid van 432.000 kilometer per uur op ons af en zal over een tijd de onderlinge afstand tussen de twee stelsels van 2 miljoen lichtjaar overbrugt hebben. Nieuwe computersimulaties tonen aan dat het einde voor de Zon, en dus ook voor de Aarde en het zonnestelsel, dan waarschijnlijk is gekomen.

Helium kan stroom van zonnewind afremmen

Metingen van de Amerikaanse satelliet Wind in 1994 openbaren dat de stroom van elektrisch geladen deeltjes die door de Zon met snelheden van anderhalf miljoen kilometer per uur de ruimte in worden geblazen, kortweg zonnewind, afgeremd kunnen worden door de gas helium. Zonnewind bestaat naast de elektrisch geladen deeltjes ook uit protonen en zwaardere heliumkernen. Onderzoekers van het nationale Los Alamos laboratorium in New Mexico (Amerika) hebben nu ontdekt dat heliumgas een grote invloed heeft op de stroom.

Maxwell-telescoop maakt animatie van Orionnevel

Een nieuw instrument op de James Clerk Maxwell Telescope (JCMT) op Hawaii heeft een 3D-animatie gemaakt van de met het blote oog waarneembare Orionnevel. De telescoop is een submillimetertelescoop die waarnemingen kan doen op het grensgebied van infrarood- en radiostraling.

Keck-telescoop ziet dubbel zwart gat in sterrenstelsel

Met behulp van de Keck-telescopen op Hawaii zijn de posities van twee zwarte gaten op 300 miljoen lichtjaar afstand vanaf de zon nauwkeurig opgemeten. De zwarte gaten bevinden zich in het sterrenstelsel NGC 6240, dat een resultaat is van een botsing tussen twee kleinere sterrenstelsels.

Instrument van Gemini South Observatory gesmolten

Een infrarood detector van één van ’s werelds grootste telescopen, het Gemini South Observatory met een telescoop die een spiegel van 8 meter in diameter bezit, is door een storing gedeeltelijk gesmolten. Door een storing werd de temperatuur in de Gemini Near Infrared Spectrometer (GNIRS) ruim 200 graden Celsius, waardoor sommige delen smolten. De gebeurtenis komt als een domper aan voor sterrenkundigen, want het instrument is erg belangrijk geweest voor onderzoek naar het heelal.

Column – Als de laatste dagen van de Aarde al geteld zijn

We gaan vooruit naar het jaar 8.817.193.768. Vanuit het balkspiraalstelsel M81 in het sterrenbeeld de Grote Beer kijkt de beschaving ‘Aksjayu’ naar ons huidige zonnestelsel. De relatief rustige Zon van dit moment is uitgegroeid tot een reusachtige rode reus. Hij staat op het punt om te ontploffen en een witte dwergster te worden en heeft inmiddels Mercurius, Venus en de Aarde opgeslokt. De afstand tussen de Zon en planeet Mars bedraagt nog maar 4 miljoen kilometer en het zal niet meer lang duren of voor Mars geldt hetzelfde lot.

Envisat volgt reuzengolven Réunion vanuit de ruimte

ESA’s Envisat aardobservatiesatelliet heeft de oorsprong en beweging gezien van de reuzengolven die afgelopen weekend insloegen op het Franse Réunion eiland. De golven, tot elf meter hoog, kwamen zaterdagavond aan land. Pieren begaven het, huizen liepen onder water en de haven van Saint Pierre werd verwoest. Twee vissers worden nog vermist.

Grote ijsschots bij Antarctica afgebroken

NASA heeft gisteravond meegedeeld dat een satelliet begin 2005 de afbrokkeling van Antarctica’s grootste ijsschots heeft geregistreerd. De losgekomen ijsschots heeft een oppervlak van ongeveer de oppervlakte van Californië. De afbrokkeling van het ijsschots is volgens NASA het directe resultaat van de opwarming van de aarde.

Smeltende exoplaneet van duizenden graden ontdekt

Sterrenkundigen hebben een wel heel bijzondere exoplaneet ontdekt. Exoplaneet TrES-3 draait namelijk in nog geen 31 uur rond zijn moederster, die door het leven gaat onder de onuitspreekbare naam GSC 03089-00929, en wordt waarschijnlijk met de minuut kleiner door de enorm hoge temperatuur van duizenden graden Celsius. TrES-3 staat op de tweede plek als het gaat om de snelheid van een omloop rond de ster, eerder werd namelijk een planeet ontdekt die er 29 uur over deed.

Grote exoplaneet is dampende waterwereld

Een team van verschillende sterrenkundigen van de Universiteit van Luik heeft metingen gedaan aan opnieuw een bijzondere exoplaneet. Exoplaneet GJ 436 B draait op 30 lichtjaar afstand van onze planeet Aarde rond zijn moederster, die hoe toevallig ook GJ 436 wordt genoemd. De planeet bevindt zich in een baan rond GJ 436, een ster op 30 lichtjaren van de aarde verwijderd en is ruim drie jaar geleden, in 2004, ontdekt door Belgische sterrenkundigen.

Hubble onthult geestachtige ring van donkere materie

Astronomen hebben met de Amerikaanse Hubble Space Telescope een enorme, geestachtige ring van donkere materiaal op 5 miljard lichtjaar van de Aarde ontdekt – het grootste voor het bestaan van een geheimzinnige substantie verborgen in het universum. Donkere materie is veel aanwezig in het heelal, terwijl wij slechts tien procent daarvan kunnen zien. Indien donkere materie tóch niet bestaat, zijn sterrenstelsels zoals ons melkwegstelsel al lange tijd hun eigen weg begaan.

Progress M-60 koppelt probleemloos aan het ISS

Vanochtend is de Russische vrachtschip Progress M-60 probleemloos aan het Internationale Ruimtestation gekoppeld. Het Russische vrachtschip werd afgelopen zaterdag en koppelde zich vanochtend om 07.10 uur Nederlandse tijd boven de Stille Oceaan zich automatisch vast aan de Zvezdamodule van het ISS.

As ‘Scotty’ en 200 anderen gevonden

De as van de in 2005 overleden en gecremeerde Star-Trek-acteur James Doohan, ook wel bekend onder de naam ‘Scotty’, is gevonden in een bergachtig landschap in New Mexico. Bij een ongeluk zijn niet alleen de resten van Doohan eerder kwijtgeraakt, ook de as van bijna 200 andere mensen was spoorloos verdwenen. De particuliere raket, met aan boord de as van gestorven mensen, zou terugkeren op Aarde nadat hij een reis had gemaakt naar de ruimte.

Reparaties aan Space Shuttle Atlantis klaar

De reparaties aan de Space Shuttle Atlantis zijn klaar. Dit werd afgelopen vrijdag op een vergadering bekendgemaakt. Komende woensdag, 16 mei, zal het Ruimteveer Atlantis om 10.00 uur Nederlandse tijd worden uitgerold naar het lanceerplatform 39B.

Ingeslagen object geen meteoriet maar ruimteafval

Ruim vier maanden geleden, in januari 2007, sloeg er een vreemd object uit de ruimte in in een badkamer van een huis in New Jersey, een staat in de Verenigde Staten. Eerder veronderstelden wetenschappers dat het maar een meteoriet betrof uit de ruimte, maar nu is bekendgemaakt dat het om een stuk ruimteafval gaat. Het eigenaardige object is hoogstwaarschijnlijk een stuk roestvrij staal dat afkomstig is van een satelliet of raket.

Diamantachtige verbindingen bestaan in het heelal

In stofwolken rond sterren en in de ruimte tussen de sterren lijken diamantachtige verbindingen voor te komen. Door sterrenkundigen opgenomen spectra op golflengten in het infrarood wijzen daar sterk op. Een internationale groep onderzoekers, onder wie wetenschappers van het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen in Nieuwegein, heeft in het laboratorium opgenomen spectra van een aantal diamantachtige moleculen geanalyseerd en vergeleken met astronomische waarnemingen.

Hypernauwkeurige klokken: het kloppend hart van Galileo

Reizigers vertrouwen al sinds de ontwikkeling van de scheepschronometer in de achttiende eeuw op nauwkeurige tijdregistratie. Galileo, Europa’s navigatiesysteem van de 21ste eeuw, vertrouwt ook op uurwerken. Alleen zijn die miljoenen keer zo nauwkeurig als hun voorgangers.

Lancering Progress M-60 richting ISS succesvol

Het in Rusland gebouwde ruimtecargo Progress M-60 is vanmorgen succesvol gelanceerd richting het International Space Station (ISS), zo heeft de Russische vluchtleiding Tsoup medegedeeld. Het ruimtevaartuig steeg om precies te zijn om 5.25 uur Nederlandse tijd op op de lanceerbasis Baikonur in Kazachstan met een lading van ruim 2,5 ton: voedsel, water en brandstof en wetenschappelijke materialen.

Studenten testen ‘ruimtepost’ tijdens Foton missie

Hoe kun je zonder raketmotor en brandstof een postpakket vanuit de ruimte naar de Aarde sturen? Het antwoord is YES2, een studentenexperiment dat werd voorbereid, gebouwd en getest bij ESTEC in Noordwijk. Vandaag gaat YES2 (Young Engineers Satellite) op transport naar Rusland, de lancering en missie volgen in september.

Oudste ster in ons melkwegstelsel is 13,2 miljard jaar oud

Wetenschappers hebben met behulp van de Very Large Telescope van het European Southern Observatory een ster gevonden die behoort tot de fossielen van het universum. De ster in kwestie, die door het leven gaat onder de naam HE 1523-0901, is ruim 13,2 miljard jaar oud en is ‘slechts’ vijfhonderd miljoen jaar na de Oerknal geboren. De aanwezigheid van radioactieve elementen zoals uranium en thorium in de ster duidden erop dat het een fossiele ster betrof.

Column – Er is geen leven op Gliese 581 C

Het is 24 april 2007, 22.05 uur ’s avonds. Het NOS Journaal op Nederland 2 meldt dat er een nieuwe bewoonbare wereld is ontdekt in het sterrenbeeld Hercules, genaamd Gliese 581 C. Onder wetenschappers bestaat meteen het vermoeden dat er water aanwezig is op de exoplaneet, en waar water is, is leven. De volgende dag staan websites en kranten er vol van; een tweede Aarde is ontdekt. AstroVersum zocht voor je uit hoe het precies zit met de bewoonbaarheid op deze planeet, maar zo mooi als het toen leek is het allemaal niet.

As van Star Treks ‘Scotty’ en 200 anderen spoorloos

De as van de in 2005 overleden en gecremeerde Star-Trek-acteur James Doohan, ook wel bekend onder de naam ‘Scotty’, is spoorloos verdwenen in een bergachtig landschap in New Mexico. Niet alleen de resten van Doohan zijn kwijtgeraakt bij het ongeluk, ook de as van bijna 200 andere mensen is spoorloos verdwenen. De particuliere raket, met aan boord het as van gestorven mensen, zou terugkeren op Aarde nadat hij een reis had gemaakt naar de ruimte.

Belangrijke ontdekking gedaan in onderzoek naar nova’s

ESA’s X-ray Observatory XMM-Newton en NASA’s Chandra X-ray Observatory hebben een nieuwe categorie van ontploffende sterren geopenbaard. De identificatie van deze bijzondere klasse van explosies geeft astronomen een waardevolle, nieuwe poging om explosies van sterren beter te kunnen begrijpen. Het precieze proces dat plaatsvindt bij de ontploffing van een ster blijft vooralsnog een raadsel voor wetenschappers.

Verklaring gevonden voor ontstaan ‘jet streams’ Saturnus

De Cassini ruimtesonde, die Saturnus sinds juli 2005 omcirkelt, heeft foto’s gemaakt van oneindig roterende stormen die de ‘krachtcentrale’ blijken te zijn achter de zogenoemde ‘jet streams’ op de planeet. De enorme stormen op Saturnus – of draaikolken – houden de jet streams in beweging door energieke winden bij de jet streams te pompen, zo maakten onderzoekers van het Cassini-team dinsdag bekend.

Atmosfeer Venus actiever dan gedacht

Uit verschillende infrarode opnames, die later samen tot één video vervoegd zijn, van het VIRTIS-instrument aan boord van de Venus Express blijkt opnieuw dat de atmosfeer van Venus actiever is dan voorheen werd aangenomen. Boven de Zuidpool van de tweede planeet van ons zonnestelsel is een reusachtige dubbele draaikolk aanwezig. De infrarode beelden, die gemaakt zijn op een golflengte van bijna vier micrometer, verschaffen wetenschappers een nieuw inzicht van deze draaikolken.

Extreem hete exoplaneet van 2040 graden Celsius ontdekt

Sterrenkundigen hebben de heetste exoplaneet ontdekt die ooit is waargenomen door de mens. Niet alleen is deze exoplaneet, genaamd HD 149026b, bijzonder omdat hij donkergrijs tot zwart gekleurd is, hij zorgt er namelijk ook voor dat enkele sterren in zijn omgeving koeler zijn dan normaal. De sissende wereld straalt zo veel infrarode hitte uit dat het een beetje gloeit. “Het lijkt net een gloeiende kool in de ruimte,” zegt de enthousiaste studieleider Joseph Harrington van de Universiteit van Florida.

Wetenschappers brengen weer op exoplaneet in kaart

De allereerste temperatuurkaart van een wereld buiten ons zonnestelsel bevestigt dat sommige exoplaneten door supersonische winden worden verwarmd die de hitte van hun dagzijde naar hun nachtzijde overzetten. De kaart, die op 10 mei wordt gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, heeft implicaties voor een grote klasse van reusachtige gasplaneten die dicht bij hun moederster draaien, zogenoemde Hete Jupiters.

Astronomen zien helderste supernova ooit

Bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie heerst er grote opwinding: er is een enorme supernova waargenomen. Een supernova is een explosie waarbij een ster grote hoeveelheden licht afstraalt. De supernova die waargenomen is door de NASA is de heftigste ooit die door een mens is gezien.

Space Expo zoekt jonge astronauten

Het ruimtevaartcentrum Space Expo in Noordwijk is op zoek naar jonge astronauten die de komende tijd in enkele stimulatoren een verschillende ruimtevluchten willen nabootsen, zo maakte een woordvoerder van het bezoekerscentrum van ESA-ESTEC gistermiddag (maandag 7 mei) bekend. Het ruimtevaartcentrum in het westen van ons land stelt wel een aantal eisen, de winnaars krijgen een reis naar een ruimtevaartkamp van NASA in de Verenigde Staten cadeau.

Planetoïde Apollo nadert de Aarde

Vanavond passeert de kleine planetoïde Apollo op 10,7 miljoen kilometer, een relatief kleine afstand in de astronomie, onze planeet. De planetoïde werd ruim 75 jaar geleden ontdekt en was de eerst bekende planetoïde waarvan zijn baan met die van de Aarde kruist. De twee kilometer grote planetoïde is één van de vele ‘aardscheerders’ die de Aarde passeren. Gaat de planetoïde een gevaar vormen? Nee, absoluut niet; de afstand tussen Apollo en de Aarde bedraagt dertig keer de afstand tussen de Aarde en de Maan.

Twee astronomen ontvangen Pastoor Schmeitsprijs

Tijdens de Nederlandse Astronomenconferentie te Veldhoven op 14 tot 16 mei 2007 zal de Pastoor Schmeitsprijs voor sterrenkunde worden uitgereikt aan Prof. dr. Eline Tolstoy, verbonden aan het Kapteyn Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen, en aan Dr.Simon Portegies Zwart, verbonden aan het Sterrenkundig Instituut Anton Pannekoek van de Universiteit van Amsterdam.

Venus en Mars hulp in klimaatverandering op Aarde

De Aarde draait rond de Zon in het gezelschap van andere planeten die te maken kregen met catastrofale klimaatveranderingen. In de strijd tegen het broeikaseffect kunnen in het bijzonder onze ruimteburen Venus en Mars belangrijke inzichten verschaffen over hoe veranderingen van het klimaat onze planeet kunnen bedreigen.

‘Aardse bacteriën kunnen andere werelden bereiken’

Verwaarloosde trappen van raketten, die vier ruimtesondes naar de buitenste regionen van ons zonnestelsel en daar voorbij hebben gebracht, kunnen Aardse bacteriën naar andere werelden brengen. De vier bovenste ‘STAR’ rakettrappen, ook wel ‘kick motors’ genoemd, zijn verantwoordelijke voor het brengen van Voyager 1, Voyager 2 en Pioneer 10 naar het buitenste deel van ons zonnestelsel en voor de reis van NASA’s New Horizons sonde naar Pluto. Maar hebben ze momenteel nog enig nut?

Enkele vernieuwingen op AstroVersum

De laatste tijd zijn er enkele veranderingen op AstroVersum doorgevoerd. De pagina ‘Weer’ is nu helemaal klaar. Op deze pagina zijn de weersvooruitzichten voor ruim dertigduizend steden te bekijken. Ook de pagina ‘Live’ en de pagina ‘Downloads’ zijn in een nieuw jasje gestoken. Tevens is er een nieuwe pagina toegevoegd: ‘Lanceringen’. Op deze pagina is een agenda te vinden van de aankomende lanceringen van onder andere de Space Shuttles en verschillende raketten. Neem dus gauw een kijkje!

Bolhopen verliezen mogelijk materiaal door melkwegstelsel

Onder wetenschappers bestaat het vermoeden dat ons melkwegstelsel ervoor heeft gezorgd dat onder andere NGC 2808 en Omega Centauri veel materiaal hebben verloren vroeger. Uit verschillende observaties van de Hubble Space Telescope blijkt dat er drie generaties van sterren aanwezig zijn in de eerstgenoemde bolhoop. Deze ontdekking is vreemd te noemen, omdat wetenschappers eerst veronderstelden dat alle sterren in deze bolhoop ongeveer even oud zijn.

Binnenkant van Mercurius blijkt vloeibaar te zijn

In het wetenschappelijke tijdschrift Science is gisteren (4 mei) een onderzoek gepubliceerd waarmee met radarbeelden is vastgesteld dat de kleinste planeet van ons zonnestelsel, Mercurius, een gesmolten kern bezit. Tijdens het bezoek van Mariner 10 bij de kleine planeet ontstond er al een discussie onder wetenschappers over de kern van Mercurius. De sonde ontdekte dat Mercurius een magnetisch veld heeft. Met het vraagstuk over de kern hebben wetenschappers lang in hun hoofd gezeten, maar er verrichtten sindsdien geen sondes meer onderzoek naar de planeet.

Ariane-5 lanceert succesvol twee satellieten

Afgelopen nacht heeft de Europese Ariane-5 draagraket met succes twee telecomsatellieten gelanceerd. De satellieten waren de Luxemburgse Astra 1L en de Galaxy 17 van Intelsat. Het was de tweede lancering van de Ariane-5 dit jaar en de 176ste uit de hele geschiedenis van de Ariane en de 32ste van de Ariane-5.

IJs op Mars bevindt zich niet altijd even diep

Het waterijs dat aanwezig is op planeet Mars, bevindt zicht niet altijd op gelijke dieptes onder het Martiaans oppervlak. Wetenschappers denken dat er miljoenen jaren geleden overvloedig water over de Rode Planeet zou hebben gestroomd, dat zich nu in vorm van waterijs onder het oppervlak bevindt.

COROT nu al doorbraak in onderzoek naar exoplaneten

De Frans-Europese ruimtesonde COROT binnen twee maanden na zijn lancering al een exoplaneet ontdekt. Sterrenkundigen ontvingen een tijdje geleden ruwe data met daarin gegevens van een planeetovergang bij een ster in het sterrenbeeld Eenhoorn. COROT-Exo-1b, zo wordt de exoplaneet op dit moment genoemd, wordt gerekend tot de ‘Hete Jupiters’. De eerste foto van de sonde waar de ster op stond werd in januari al gepubliceerd op AstroVersum, maar nu is er meer informatie vrijgegeven.

Hayabusa vorige week aan terugreis begonnen

Met een reeks bevelen heeft de vluchtleiding van de Japanse asteroïdenverkenner Hayabusa is de terugreis van het ongelukstuig vorige week officieel begonnen. Dit heeft het Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA bekendgemaakt. De ruimtesonde komt pas over drie jaar terug thuis.

Mars getroffen door explosieve vulkaanuitbarsting

NASA’s Mars Exploration Rover Spirit heeft aanwijzingen gevonden voor een explosieve vulkaanuitbarsting die heeft plaatsgevonden in de buurt van de landingplaats van de Marsrover Spirit, zo valt vandaag (4 mei) in het wetenschappelijke tijdschrift Science te lezen. In dit gebied is veel basalt te vinden, een gesteente dat ontstaat door een stroom van vloeibare lava, afkomstig uit een vulkaan. Normaal hangt dit proces niet samen met enorme explosies, maar doordat het in aanraking is gewoon met water vond er wel een explosie plaats.

Sterrenkundigen ontdekken extreem zware exoplaneet

Met behulp van een netwerk van relatief kleine telescopen, helemaal geautomatiseerd, hebben sterrenkundigen uit Amerika in het sterrenbeeld Hercules op 440 lichtjaar afstand van onze planeet Aarde een bijzondere ontdekking gedaan. Zij vonden daar een nieuwe categorie exoplaneet; een enorm zware. HAT-P-2b, de naam waarmee de planeet door het leven gaat, bezit acht keer de massa van gasplaneet Jupiter en is niet veel groter dan de grootste planeet van ons zonnestelsel.

Ruimtestation ISS en enkele satellieten te volgen via ESA

Via een nieuwe website is het mogelijk op elk moment na te gaan waar een reeks Europese satellieten zich in hun baan om de Aarde bevinden. Dat heeft het Europese Ruimtevaartbureau ESA bekendgemaakt. Waar dit vroeger al mogelijk was voor satellieten van de NASA, kan men op het internet nu ook nagaan waar satellieten van ESA zich op hetzelfde ogenblik bevinden.

Foto’s Jupiter en Joviaanse manen stromen binnen

Vele foto’s die de Amerikaanse sonde New Horizons heeft gemaakt tijdens zijn passage langs Jupiter zijn gisteren door NASA vrijgegeven. Op 28 februari naderde de ruimtesonde de gasplaneet tot op ruim twee miljoen kilometer, om zo meer snelheid te maken door Jupiter’s zwaartekracht. Ook werden de camera’s en sensors van de sonde uitvoerig getest. Tot nu toe is ruim driekwart van de in totaal zevenhonderd waarnemingen naar de Aarde toegezonden.

Zonnefysici bepalen maximum en begin zonnecyclus

Een international team van zonnefysici concludeert dat de komende cyclus van de Zon in maart 2008 begint. Dat is een paar jaar later dan een aantal jaren geleden werd verondersteld. De zonnecyclus is een cyclus van onze ster die elke elf jaar op zijn maximum is. Tijdens dat maximum vinden er vele uitbarstingen op het zonneoppervlak plaats en verschijnen er meer en grotere zonnevlekken dan normaal.