De reus die veranderd in een dwerg

De nieuwe verkregen gegevens over de twee objecten NGC5011 B en C, die door de 3,6 meter telescoop van de ESO werden waargenomen, openbaren dat de afstand tussen de aarde en de twee sterrenstelsels niet hetzelfde is, zoals astronomen de afgelopen 23 jaar veronderstelden. De observaties tonen aan dat NGC5011 C geen dwergsterrenstelsel maar een reuzensterrenstelsel is, een overzien lid van een groep sterrenstelsels in de buurt van de melkweg.

Het sterrenstelsels NGC5011 C is gevestigd in het sterrenbeeld Centaurus, in de richting van de groep Centaurus A met vele sterrenstelsels en een cluster in Centaurus. De eerstgenoemde groep ligt op een afstand van ongeveer 13 miljoen lichtjaren van melkweg, terwijl de laatstgenoemde ongeveer twaalf keer verder weg ligt.

De verschijning van NGC5011 C, met zijn lage dichtheid sterren en ontbreken van distinctieve eigenschappen, zou astronomen normaal ertoe brengen om het als een nabijgelegen, elliptisch dwergsterrenstelsel te classificeren. Enerzijds, maakt de afstand tot ons melkwegstelsel het tot een lid van de cluster Centaurus A. Eerder werd verondersteld dat NGC5011 C tot dezelfde cluster als NGC5011 B zou behoren.

De astronomen stelden ook vast dat de twee sterrenstelsels zeer verschillende intrinsieke eigenschappen hebben. NGC5011 B bevat bijvoorbeeld meer zware chemische elementen dan NGC5011 C, en de laatstgenoemde schijnt sterren te bevatten die ongeveer 10 miljoen keer zoveel massa dan de zon hebben. Dat betekent dat dit stelsel ongetwijfeld een dwergsterrenstelsel moet zijn. Ter vergelijking: ons melkwegstelsel bevat veel meer sterren.

“Onze nieuwe observaties bevestigen zo een nieuw lid van de nabijgelegen cluster Centaurus A waarvan de ware identiteit door geco√∂rdineerde verwarring en verkeerde afstandsbepalingen de afgelopen 23 jaar verborgen bleef”, zegt Ivo Saviane, medewerker van ESO, die samenwerkt met collega Helmut Jerjen van het Mt Stromlo Observatory.

Saviane en Jerjen gebruikten de ESO’s telescoop bij La Silla om beelden en spectrums van de stelsels waar te nemen. De astronomen kwam toen tot de conclusie dat de twee sterrenstelsels zeer verschillende roodverschuivingen hebben, want NGC5011 C verwijdert zich vijf keer langzamer van ons dan zijn metgezel aan de hemel. “Dit wijst op totaal verschillende afstanden”, aldus Jerjen. “Het is duidelijk dat NGC 5011 C tot de cluster Centaurus A behoort en NGC5011 B deel uitmaakt van een verdergelegen cluster in Centaurus.”

Met deze nieuwe afstandsbepaling stelden de astronomen ook vast dat NGC 5011 C op een afstand van ruim 500.000 lichtjaren van ons melkwegstelsel ligt. Centaurus A (NGC 5128) is het meest dichtbijgelegen, elliptisch reuzensterrenstelsel, op een afstand van ongeveer 13 miljoen lichtjaren. Het bezit een zeer massief zwart gat in het centrum en is een bron van sterke radiostraling.

Bron: ESO