Sterrenkundige verklaart vreemde baan Sirius

Sirius A, de helderste ster aan de nachtelijke hemel, vormt samen met het kleine zwakke sterretje Sirius B een dubbelster. De zwaartekracht zorgt ervoor dat ze in een baan rond elkaar draaien. Tot voor kort was het sterrenkundigen een raadsel waarom de baan van Sirius de vorm heeft van een afgeplatte ellips. De getijdewerking – die bij het aarde-maan- systeem zorgt voor eb en vloed – zou gezorgd moeten hebben dat de baan van Sirius A en B cirkelvormig is.

Axel Bonacic, sterrenkundige aan de Universiteit Utrecht, komt met een oplossing voor het raadsel van Sirius in zijn proefschrift. Lang geleden was Sirius B een rode reuzenster, vele malen helderder dan Sirius A. Rode reuzen verliezen veel massa, in de vorm van een sterrenwind. Elke keer als Sirius A in de buurt kwam van Sirius B, verloor deze extra veel massa.

Bonacic berekende dat dit ongelijkmatige massaverlies er voor kan zorgen dat de baan excentrischer wordt, als een steeds platter wordende ellips. Dit effect blijkt zo sterk te zijn, dat het tegen de getijdewerking in kan gaan. Nadat de rode reus zijn volledige mantel verloren had, bleef een witte dwerg over (het zwakke sterretje Sirius B dat we nu waarnemen). De baan bleef echter ellipsvormig. Het model van Bonacic is het eerste dat de baan van Sirius, en van vele andere tot nu toe onbegrepen excentrische dubbelsterren, kan verklaren.


Artistieke impressie van Sirius A en Sirius B.