Sterrenstelsel ‘slurpt’ galactische buur leeg

In een verafgelegen sterrenstelsel vindt een diefstal van kosmische aandelen plaats, zo hebben astronomen ontdekt. Een team van astronomen heeft de laatste tijd met de Spitzer Space Telescope, een telescoop die waarnemingen doet in infrarood licht, de verjongingskuur van het sterrenstelsel 3C 326 North gevolgd, die tot stand komt door het stelen van grote hoeveelheden gas van een kleinere galactische buur. Het gas, dat een temperatuur heeft van ongeveer 730 graden Celsius, is voor een sterrenstelsel belangrijk om nieuwe sterren te vormen. Het massieve sterrenstelsel toont veel overeenkomsten met onze Melkweg.

De dief, 3C 326 North genaamd, is ongeveer even massief als ons melkwegstelsel en zijn slachtoffer, 3C 326 South, is ongeveer twee keer zo licht. Het tweetal staat dicht genoeg bij elkaar om over miljoenen jaren met elkaar in botsing te komen. Dergelijke fusies vinden regelmatig plaats in het heelal: het gas en de sterren in de betreffende sterrenstelsels worden met elkaar vermengd, totdat er één groot sterrenstelsel ontstaat. In het geval van 3C 326 wordt het gas in het kleine sterrenstelsel voorverwarmd, om later in het andere sterrenstelsel nieuwe sterren te laten ontstaan. “Het is ontzettend jammer dat we de fusie net niet kunnen volgen,” zei Patrick Ogle van NASA’s Spitzer Science Center in Californië.

Ogle wilde aanvankelijk samen met zijn collega’s onderzoek gaan doen naar een reeks radiosterrenstelsels, stelsels met zeer sterke radiobronnen, op miljarden lichtjaren van de aarde. 72 van deze sterrenstelsels zijn eerder onderzocht met de Spitzer Space Telescope, die volgens de astronomen iets vreemds ontdekte. 3C 326 North, die ook deel uitmaakt van deze groep, was het meest vreemde lid van allemaal: het sterrenstelsel verslond reusachtige hoeveelheden van heet waterstofgas, dat een temperatuur had van maarliefst 730 graden Celsius. Waterstofgas is één van de belangrijkste elementen waaruit de sterren en planeten in het heelal uit opgebouwd zijn en is voor optische ruimtelescopen (zoals de Hubble) onzichtbaar. Maar wanneer het gas verwarmt wordt kan Spitzer het gas in infrarood licht zien.

“Waterstof is het meest voorkomende element in het universum. In zijn moleculaire vorm was het tot de lancering van Spitzer niet waarneembaar voor ons,” aldus teamlid Robert Antonucci van de Universiteit van Californië. De astronomen vroegen zich af waarom 3C 326 North zoveel gas bezat, terwijl er in het sterrenstelsel geen stervorming plaatsvond. Maar toen ontdekten ze een reeks sterren die een soort ‘brug’ vormden tussen 3C 326 North en 3C 326 South. Daaruit kon het team opmaken dat er een hevige strijd tussen de twee stelsels gaande was, waarbij veel waterstofgas werd verslonden door het meest massieve sterrenstelsel.