‘Mens zet stap op Mars’ maan Phobos binnen tien jaar’

Vergeet Mars – de manen Phobos en Deimos van de rode planeet kunnen de volgende stop in het zonnestelsel zijn voor de mensheid, zo zeggen wetenschappers. Tijdens een conferentie bij NASA’s Ames Research Center in de Amerikaanse staat Californië afgelopen woensdag waren wetenschappers het erover eens dat astronauten hun eerste voetstappen op één van de manen binnen tien jaar kunnen zetten. Zij zijn volgens hen de meest toegankelijke planetarische hemellichamen in ons zonnestelsel en zouden makkelijker te bestuderen zijn door robots dan onze eigen satelliet, de maan.

Het klopt dat een reis naar onze eigen maan slechts drie dagen duurt vanaf de aarde, terwijl een reis naar Phobos en Deimos enkele maanden in beslag zal nemen met de huidige ruimtevaartuigen die er bestaan. Maar de zwaartekracht van onze naaste buur is zes keer zo zwakker als die van de aarde. Ruimtevaartuigen moeten tijdens hun landing op de maan gebruik maken van raketten om niet neer te storten, en ook als ze terug willen keren naar de aarde moeten ze zien te ontsnappen aan de zwaartekracht. Dit kost grote hoeveelheden brandstof en zorgt ervoor dat bemande missies vele miljoenen kosten.

Mars’ twee aardappelvormige werelden zijn daarintegen klein – Phobos is ongeveer even groot als Manhatten en Deimos is drie keer zo groot, zo’n 6,3 kilometer. Dat betekent dat de zwaartekracht van de twee hemellichamen ruim duizend keer zo zwak is als op onze planeet het geval is, waardoor het landen op hen meer lijken op het koppelen met een ander ruimteschip. Hierdoor hoeft een bemande ruimtemissie naar een ander hemellichaam helemaal niet zo duur te zien als men altijd veronderstelde. Fred Singer van het Science and Environmental Policy Project rekende uit dat een bemande missie naar Mars zo’n tweehonderd tot driehonderd miljard dollar zou gaan kosten, wat ontzettend duur is in vergelijking met de dertig miljard dollar die NASA moet neertellen om mensen op Phobos of Deimos te laten landen.

Je zal ongetwijfeld denken dat het zonde is om niet op Mars te landen. Maar Singer zegt dat de geheimzinnige geologische verledens van de manen hen tot verleidelijke doelstellingen maken. Wetenschappers vermoeden dat de manen eigenlijk asteroïden zijn die aangetrokken zijn door Mars’ zwaartekracht of ontstaan zijn nadat een asteroïde op de huidige, grotere maan van onze buurplaneet insloeg. “Wij weten bijna niets over deze manen, buiten hun dichtheid, grootte en hun kleur, die zo zwart is als asfalt.”

Tot nu toe is er slechts één missie gepland die in het teken zal staan van één van de manen, de missie Phobos-Grunt. Rusland zal naar alle waarschijnlijkheid in 2009 een robot sturen naar de maan, die bodemmonsters zal verzamelen en die zal terugbrengen naar de aarde. Het project kan ook uitwijzen of er waterstof of water aanwezig is op Phobos, wat uiterst nuttig kan zijn tijdens toekomstige bemande missies die mogelijk gaan plaatsvinden. Ook bij NASA zitten ze niet stil, want er bestaan plannen voor een missie naar Deimos die na de missie van de Russen plaats moet gaan vinden.

Indien er daadwerkelijk astronauten naar één van de manen worden gestuurd zou Phobos het eerste doel moeten zijn, omdat zij groter is dan Deimos en zich dichter bij Mars bevindt – zo’n 9700 kilometer. Vanwege de relatief kleine afstand tussen de maan en de rode planeet is de kans groot dat astronauten op het oppervlak van Phobos van Mars afkomstige meteorieten kunnen aantreffen die meer kunnen vertellen over het geologische verleden van onze planeet. Resten van het oude Martiaanse oppervlak zijn waarschijnlijk beter in stand gebleven op Phobos, omdat er op Mars oxyderende stoffen zijn gevonden.

Het lijkt allemaal zo mooi, maar een bemande missie is nog altijd risicovol. Ten eerste kan stof een groot problemen zijn vanwege de minieme zwaartekracht van Phobos. De kans is groot dat er een stoflaag van vier tot vijf meter aanwezig is op het oppervlak van de maan. Zelfs op onze eigen maan, die veel meer zwaartekracht bezit, ervaarde astronaut Harrison Schmitt van de missie Apollo 17 hoe lastig het is om te werken op een stoffig hemellichaam. Een reusachtige stofwolk zou zelfs door de kleinste stappen op Phobos’ oppervlak kunnen ontstaan. Daarnaast kan de ruim drie jaar lange blootstelling aan de radioactieve straling in de ruimte de gezondheid van de astronauten gaan beïnvloeden.

Hoewel een bemande reis naar Phobos of Deimos niet zonder risico’s is moet het fantastisch voor de astronauten zijn om tien meter in de lucht te kunnen springen, om vervolgens weer rustig te landen op het oppervlak. Mars zal vanaf Phobos gezien tien keer zo groot zijn als de Volle Maan, iets dat iedereen ongetwijfeld in zijn leven een keer gezien wil hebben. Of het gaat lukken om mensen op Phobos of Deimos te laten landen binnen tien jaar? De toekomst zal het uitwijzen.