Onderzeeër ‘Endurance’ gaat naar maan Europa

Een geautomatiseerde onderzeeër, die is ontworpen om de relatief warme oceaan – die naar alle waarschijnlijkheid onder de dikke laag ijs van Jupiters maan Europa ligt – te verkennen, zal volgend jaar in een meer op het continent Antarctica op de proef gesteld worden. Een vorige versie van het vaartuig heeft inmiddels al de bodem van een meer in een Mexicaanse diepe put in kaart gebracht. De onderzeeër, die de naam Endurance heeft gekregen, zal in oktober 2008 en opnieuw in 2009 getest worden en zal over enkele jaren afdalen naar de bodem van de oceaan van maan Europa.

Het meer dat Endurance gaat bestuderen op Antarctica is zo’n vier kilometer breed en ongeveer veertig meter diep. Voordat de onderzeeër af kan dalen naar de bodem moet het eerst een gat in de haast onmogelijk doorbreekbare ijslaag, die het meer bedekt, zien te boren. Deze laag ijs heeft ervoor gezorgd dat de wateren nog nooit eerder werden onderzocht en daardoor vrijwel ongeschonden zijn gebleven. Dat werd door wetenschappers gemeld op een conferentie van de American Geophysical Union in San Francisco, Verenigde Staten.

Drilboren van heet water zullen een gat in het ijs boren voordat Endurance het water kan betreden. Eenmaal onder het ijs belandt zal de onderzeeër gegevens verzamelen voor een driedimensionale kaart van het meer en het ondergedompeld gezicht van zijn aangrenzende gletsjer. Ondertussen zal het vaartuig ook op zoek gaan naar levensvormen in het ijskoude water, dat een temperatuur heeft van zijn -50 graden Celsius.

West Lake Bonney is een cruciale test voor de onderzeeër, want Endurance zal gedurende acht uur zichzelf moeten redden – een belangrijke vereiste, want pas na een half uur ontvangt men hier op aarde een boodschap van een ruimtevaartuig op maan Europa.

Veel wetenschappers denken dat Jupiters maan Europa de beste kandidaat is voor het huisvesten van buitenaards leven in ons zonnestelsel. Waarnemingen van de Voyager en de Galileo ruimtesondes suggereren dat Europa een diepe, mogelijk warme oceaan bezit onder een dikke laag van ijs. NASA’s Jet Propulsion Laboratory is op dit moment bezig met het ontwikkelen van een ruimtesonde die in een lage baan rond de ijzige maan moet gaan draaien, om zo de aanwezigheid van een warme oceaan te kunnen bevestigen.

Voordat Endurance überhaupt een poging kan en gaat wagen om het ijs van Jupiters maan te doorbreken, moet een andere sonde gaan uitvinden waar de ijslaag van Europa het dunst is. De orbiter moet ook gedetailleerde foto’s van de maan gaan maken, die waarschijnlijk een oceaan heeft met een temperatuur van -142 graden Celsius. Nadat de onderzeeër dan de oceaan van de maan betreedt, zal het gaan zoeken naar warme plekken op de bodem die tekens tonen van geologische of zelfs vulkanische activiteit. Deze ‘hot spots’ zijn ook op aarde te vinden en bevatten veel levensvormen.