Doorzoek april 2008

Is onze planeet aarde een levend wezen?

De aarde is een ideale plek voor leven, maar volgens de Gaiatheorie is dat geen toeval. Deze suggereert dat de aarde en diens natuurlijke cyclussen deel uitmaken van een soort levend organisme. Vanaf het moment dat de eerste levensvormen op onze planeet verschenen heeft deze namelijk hard gewerkt om een comfortabele plek te zijn voor het leven. De omstreden theorie krijgt steeds meer aanhang vanuit de wetenschappelijke wereld en kan het antwoord vormen op vele vragen.

Heftige onweersbui houdt al maanden stand op planeet Saturnus

De ruimtesonde Cassini heeft een heftige onweersbui onder de loep genomen met bliksemschichten die tienduizend keer zo krachtig zijn als die gezien kunnen worden op onze planeet. Wat opmerkelijk is te noemen is dat de storm voor het eerst opgemerkt werd op 27 november van het afgelopen jaar en dat men deze vanaf het begin van december al ziet razen door de atmosfeer van de ringenplaneet. In de afgelopen jaren zijn er vaker stormen gezien op Saturnus, maar die hielden niet zo lang stand.

Neutronenster tikt als een klok

Een internationaal team van sterrenkundigen, met onder anderen de Amsterdamse astronomen Diego Altamirano, Michiel van der Klis en Rudy Wijnands, hebben een tijdmechanisme ontdekt waarmee krachtige explosies op neutronensterren exact te voorspellen zijn. Met behulp van observaties met NASA’s röntgensatelliet RXTE vonden ze een ‘klok’ die steeds langzamer tikt, waarna een thermonucleaire explosie volgt waarin waterstof wordt gefuseerd tot helium.

Monsterlijk zwart gat uit sterrenstelsel geschoten

Volgens een opzienbarende studie heeft men een zwart gat ontdekt dat met een hoge snelheid uit een sterrenstelsel heeft weten te ontsnappen. De gebeurtenis is mogelijk het resultaat van een botsing tussen twee zwarte gaten. Men vond van wat men denkt dat het het overblijfsel is van een afgestoten supermassief zwart gat in de vorm van een quasar met de naam SDSS J0927+2943. Quasars zijn extreem compacte objecten die steeds helderder worden naarmate ze meer materie opslurpen.

Jouw eigen sonde rond planeet Venus? Dat kan!

De ruimtevaartorganisatie JAXA heeft bekendgemaakt dat het mogelijk is om een zelf ontwikkelde sonde mee te laten reizen met de Venus Climate Orbiter, een missie die in het teken zal staan van onze zusterplaneet. De Japanners stellen een kosteloze rit beschikbaar naar een lage baan rond de aarde of een reis naar Venus. Men heeft wel enkele vereisten opgesteld en JAXA is niet van plan om bepaalde manoeuvres uit te voeren om de metgezel in een baan rond de kokende planeet te brengen.

Bewijs gevonden voor plaatsvinden oerknal

Supernovae voltrokken zich in het vroegere universum langzamer dan op dit moment het geval is, iets wat te vergelijken is met de tijd die minder snel loopt. Dat blijkt uit verschillende observaties die recentelijk werden uitgevoerd. Deze zogenaamde kosmische tijdsdilatie is precies wat zou moeten ontstaan ten gevolge van de uitdijing van het universum, wat betekent dat het nagenoeg zeker is dat de theorie die luidt dat alles is begonnen met het plaatsvinden van de oerknal juist is.

Geen zonnevlek, maar wel een grote zonneuitbarsting

Op 26 april jongstleden vond er op het oppervlak van de op dit moment blanke zon een grote uitbarsting plaats zonder de gewoonlijke hulp van een zonnevlek. Om 16.08 uur Nederlandse tijd vingen verschillende satellieten röntgenstraling op die ontstond bij een uitbarsting op onze ster, welke een kracht had van B3.8 op de schaal van zonnevlammen. Enkele seconden later registreerden de coronagraven van de ruimtesonde SOHO een CME, oftewel een grote zonnevlam, op het zonneoppervlak.

Delfi-C3 vanochtend met succes gelanceerd

De nano-satelliet Delfi-C3 is maandagochtend met succes gelanceerd vanaf de Indiase basis Sriharikota. De kunstmaan is gemaakt door studenten van de TU Delft en is de eerste universiteitssatelliet van Nederlandse makelij die de ruimte is ingeschoten. Rond half 10 ontvingen de studenten via een zendamateur een eerste signaal van de Delfi.

TU Delft wacht op ‘ready for take-off’

Op de Technische Universiteit (TU) in Delft komen maandag in alle vroegte studenten en medewerkers samen om de lancering van de Delfi-C3, de ‘studentensatelliet’, te volgen. Als de weergoden het toelaten, wordt de kleine kunstmaan rond 6 uur Nederlandse tijd vanaf de lanceerbasis in India het heelal ingeschoten. Gerard Aalbers, student Computer Engineering, is nagenoeg vanaf het begin van het project bij de ontwikkeling van de nano-satelliet betrokken.

Landingsplaats Phoenix op Mars bepaald

Het duurt nog iets minder dan een maand totdat de Phoenix voor de eerste keer in aanraking komt met het Martiaanse oppervlak. Men heeft nu bepaald dat de lander binnen een gebied van honderd bij negentien kilometer moet landen op onze buurplaneet, net boven de noordpoolcirkel van Mars. De kans is 99,9 procent dat het ruimtevaartuig daadwerkelijk daar weet te landen. Phoenix werd op 4 augustus 2007 gelanceerd en heeft als hoofddoel het ontdekken van microbieel leven op Mars.

Europa stuurt tweede Galileo-satelliet ruimte in

De tweede satelliet van het Europese miljardenproject Galileo wordt in de nacht van zaterdag op zondag vanaf de lanceerbasis Bajkonoer in Kazachstan in een baan om de aarde geschoten. De testsatelliet met de naam Giove-B neemt onder meer een uiterst precieze atoomklok mee. Het is de bedoeling dat er in 2013 dertig Europese satellieten in de ruimte hangen. Het Galileo-project gaat minimaal 3,4 miljard euro kosten.

Groen licht voor lancering Europese satelliet GIOVE-B

GIOVE-B, de tweede Galileo-satelliet, wordt gelanceerd in de nacht van zaterdag 26 op zondag 27 april om 00:16 uur Nederlandse tijd. De tweede navigatiesatelliet van het project is gebouwd door de Europese industrie, onder leiding van het Duitse Astrium GmbH. Twee jaar na de succesvolle GIOVE-A missie is het nu de beurt aan GIOVE-B om de technologie van Galileo verder te demonstreren. De lancering is rechtstreeks te volgen via het internet op de website van het ruimtevaartuig.

Fotogallerij I Botsende sterrenstelsels door Hubble

Ter gelegenheid van de achttiende verjaardag van de Hubble Space Telescope heeft men bijna zestig verschillende foto’s gepubliceerd van sterrenstelsels die met elkaar in botsing komen. De ruimtetelescoop heeft sinds 24 april 1990 al meer dan honderdduizend keer rond de aarde gedraaid, ongeveer 840.000 observaties gedaan, 540.000 foto’s gemaakt en 27.000 objecten onder de loep genomen. Bij elkaar heeft de Hubble al meer dan 32 terabytes aan gegegens verzameld in die tijd.

Is planeet Mars levendiger dan men denkt?

Een onderzoek dat is uitgevoerd door wetenschappers van de Universiteit van Providence heeft uitgewezen dat het klimaat op onze buurplaneet Mars levendiger is dan men aanvankelijk veronderstelde. Er is namelijk bewijs gevonden voor de recente aanwezigheid van dikke, beweeglijke gletsjers op het oppervlak van de rode planeet. De ontdekking vergroot de kans op het vroegere bestaan van leven op diens oppervlak, omdat het vloeibare water een daarvoor een veilige haven kan zijn.

Kleine kans op botsing tussen aarde en andere planeet

Het is uiteraard niet bekend op welke manier het leven onze planeet ten einde zal komen in de verre toekomst, maar de kans bestaat dat een botsing van een andere planeet met de aarde deze voortijdig onleefbaar maakt. Uit een onderzoek blijkt namelijk dat het mogelijk is dat de banen van Mercurius en Mars over ruwweg veertig miljoen jaar onstabiel worden en deze op ramkoers met onze planeet komen te liggen, nog lang voordat onze ster begint op te zwellen tot een hete rode reuzenster.

Bemanning Soyuz-capsule ontsnapt aan de dood

Het heeft weinig gescheeld of de bemanning van de Soyuz-capsule die afgelopen weekend honderden kilometers buiten de geplande zone in Kazachstan landde, was er niet meer geweest. De capsule ging namelijk niet met de hitteschilden eerst de dampkring binnen, maar met het toegangsluik, dat daardoor zwaar beschadigd raakte. Dat meldt het Russische persbureau Interfax op basis van een bron binnen de Russische ruimtevaartorganisatie Roskosmos.

Ruimteveer Soyuz landt op verkeerde plek

Het Russische ruimteveer Soyuz is zaterdag bij terugkeer op aarde geland op de vlakte van Kazachstan op 474 kilometer van waar het had moeten neerkomen. De bemanning, onder wie een Zuid-Koreaanse astronaut, is veilig, aldus een functionaris van het ruimtecentrum Baikonoer. Een helikopter met reddingswerkers is onderweg en heeft inmiddels radiocontact gelegd met de bemanning. De capsule keerde terug van een missie in het internationaal ruimtestation ISS.

Volle maan kan gevaarlijk zijn voor astronauten

Het is al een geruime tijd bekend dat er vreemde dingen gebeuren wanneer het Volle maan is, maar nog niet dat onze natuurlijke satelliet op dat moment toegetakeld wordt door de magnetostaart van de aarde, waardoor er stofstormen ontstaan en ontladingen van statische elektriciteit plaatsvinden op het maanoppervlak. Volgens de ruimtevaartorganisatie NASA, welke de ontdekking deze week naar buiten bracht, kan deze gebeurtenis een gevaar vormen voor astronauten op de maan.

Donkere materie gevonden op aarde?

Diep in een berg in Italië zijn voor de eerste keer deeltjes van onzichtbare donkere materie gedetecteerd. Dat zeggen althans fysici van Italiaanse en Chinese afkomst, al lijken anderen skeptisch te blijven over de resultaten, omdat men tijdens eerdere experimenten faalde om deze raadselachtige substantie in kaart te brengen. Vermoed wordt dat het universum voor meer dan twintig procent bestaat uit donkere materie, welke veel aantrekkingskracht uitoefent op sterrenstelsels en sterren.

Sterrenkundigen vinden babystelsels met overgewicht

Een internationaal team van sterrenkundigen heeft negen sterrenstelsels in het vroege heelal ontdekt die 200 miljard maal zo zwaar zijn als de zon, maar een afmeting hebben van slechts 5000 lichtjaar. Ze zijn daarmee vele malen kleiner dan sterrenstelsels in het huidige heelal, maar bevatten dezelfde hoeveelheid sterren. Elk van de stelsels zou in de ‘centrale verdikking’ van onze Melkweg passen. De resultaten van het team zijn op 10 april verschenen in The Astrophysical Journal.

Krijgt het zwarte gat van de Melkweg een nieuwe opleving?

Een team van Japanse astronomen heeft met behulp van waarnemingen die verricht zijn door verschillende röntgensatellieten bepaald dat het supermassieve zwarte gat in de kern van ons melkwegstelsel niet altijd zo rustig is geweest als op dit moment het geval is. Dat blijkt uit de vondst van echo’s van een krachtige uitbarsting, welke driehonderd jaar geleden plaatsvond. De korte pauze zou er op kunnen wijzen dat er ons over niet al te lange tijd een nieuwe opleving te wachten staat.

Inslagkans asteroïde op aarde vergroot (hoax)

De dertien jaar oude lagere scholier Nico Marquardt uit Duitsland heeft bepaald dat de kans dat de asteroïde 99942 Apophis onze planeet zal raken in 2029 groter is dan men aanvankelijk veronderstelde. Met behulp van observaties van verschillende telescopen heeft hij berekend dat er een kans van 1 op 450 bestaat dat de ruimterots in zal slaan op aarde en verbeterde daarmee de foute berekeningen die eerder werden gedaan door wetenschappers van de ruimtevaartorganisatie NASA.

Missie Cassini verlengd

Het Amerikaanse ruimtevaartinstituut NASA verlengt met twee jaar de missie van de Amerikaans-Europese sonde Cassini-Huygens. Dit maakte de NASA dinsdag bekend. De reden is het succes van deze sonde “die met zijn ontdekkingen en beelden een revolutie betekent voor de kennis van de planeet Saturnus”.

Resten van galactisch kannibalisme gezien

Astronomen hebben in de sterrenbeelden Draak en Grote Beer de resten van gekannibaliseerde dwergsterrenstelsels ontdekt. De foto’s ondersteunen volgens wetenschappers van het Canarisch Astrofysisch Instituut op Tenerife de theorie dat grote sterrenstelsels door het versmelten van kleinere stelsels zijn ontstaan. De waarnemingen bieden volgens het team de gelegenheid om de laatste stappen bij de uitbouw van een groot sterrenstelsel zoals onze ons melkwegstelsel te bekijken.

Video I De opkomende aarde vanaf de maan

De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA heeft een bijzondere video vrijgegeven die gemaakt is door zijn ruimtesonde Kayuga, welke sinds 19 oktober van het afgelopen jaar in een baan rond onze natuurlijke satelliet draait. Op de beelden is te zien hoe onze planeet achter de horizon van de maan tevoorschijn komt. De maansonde is in het bezit van een camera waarmee HD-beelden gemaakt kunnen worden van het maanoppervlak en diens missie is van belang voor toekomstige bemande maanmissies.

Rusland stuurt apen naar planeet Mars

Als het aan grootmacht Rusland ligt zijn het niet mensen, maar apen die als eerste levensvorm dat afkomstig is van de aarde een stap op onze buurplaneet Mars gaan zetten. Makaken moeten de eersten worden die blootgesteld zullen worden aan de straling in de ruimte, welke een gevaar vormt voor toekomstige astronauten – of Russische kosmonauten – die richting de rode planeet reizen. Er zullen in de komende tijd veertig apen worden gekozen die binnen enkele jaren gelanceerd kunnen worden.

Rusland stopt met ruimtetoerisme

Rusland neemt vanaf 2010 geen toeristen meer mee de ruimte in wegens ruimtegebrek op het Internationale Ruimtestation ISS. Dat maakte het hoofd van de Russische ruimtevaartorganisatie Roskosmos, Anatoli Perminov, zaterdag op de Russische Dag van de Kosmonauten bekend. De Amerikaanse ondernemening Space Adventures heeft tot 2009 toeristenplaatsen aan boord van de Russische Sojoez-capsule gereserveerd. In de toekomst is Roskosmos wel bereid om bedrijven te helpen.

Krachtigste laser ooit is helderste licht in het universum

Fysici hebben de meest krachtige laser op onze planeet in werking gesteld, waarvan de pulsen sterker zijn dan elke andere lichtbron die tot op de dag van vandaag gevonden werd in het universum. De extreme temperaturen en dichtheden die het tot stand kan brengen zal wetenschappers in staat stellen om meer te weten te komen over de omstandigheden in exploderende sterren en in de kernen van gasplaneten zoals Jupiter. De laser is sinds 31 maart jongstleden in gebruik genomen.

Pas ontdekte planeet is hete superaarde

Een team van astronomen uit Spanje heeft met de ontdekking van het object GJ 436c mogelijk de kleinste exoplaneet tot nu toe ontdekt, welke zich op een afstand van dertig lichtjaar van de aarde bevindt en in iets meer dan vijf dagen rond zijn moederster draait. De superaarde is vijf keer zo zwaar als onze planeet is en heeft een diameter die naar schatting vijftig procent groter is als die van de aarde. De kans op het ontstaan van aardachtig leven op de planeet is uitgesloten door zijn hoge oppervlaktetemperatuur.

EU stuurt tweede GPS-satelliet de ruimte in

Nadat het project jarenlang had stilgelegen, stuurt de EU over drie weken haar tweede gps-satelliet de ruimte in. De satelliet wordt 27 april gelanceerd met een Sojoez-raket vanuit Kazachstan. Europees Commissaris Jacques Barrot (Verkeer) heeft dat maandag gemeld bij EU-beraad.

Wetenschapper NASA: ‘Onze planeet verkeert in nood’

Het broeikaseffect heeft ervoor gezorgd dat onze planeet in nood verkeerd, terwijl de fossiele brandstofindustrieën bezig zijn met het afzwakken van het steeds groter wordende probleem. Dat zegt althans klimaatwetenschapper James Hansen van de ruimtevaartorganisatie NASA. Volgens hem moeten installaties die draaiend gehouden worden door kolen te stoken verboden worden vanaf 2030 en moet men snel een geschikte oplossing weten te vinden tegen de uitstoot van broeikasgassen.

Leven op aarde ontstaan dankzij meteorietinslagen

We kijken drie of vier miljard jaar terug in het verleden – de aarde is een hete, droge en levenloze plek. Alles is stil. Maar dan opeens slaan er verschillende meteorieten met een snelheid van duizenden kilometers per uur in op een woestijnvlakte. Volgens wetenschappers brachten deze inslagen samen met de hitte en de kleine hoeveelheid water die de woestijnen op onze planeet in bezit hebben de vorming van de bouwstenen van het leven teweeg, welke ook wel aminozuren worden genoemd.

Studenten mogen ruimtesonde Cassini besturen

De ruimtevaartorganisatie NASA stelt studenten in staat om de ruimtesonde Cassini, welke sinds 2004 onderzoek doet naar planeet Saturnus en zijn manen, voor een dag te besturen om op die manier de interesse in wetenschap onder de jeugd een stimulans te geven. Jongeren die in het vijfde tot en met het twaalfde schooljaar in de Verenigde Staten zitten mogen, wanneer ze winnen drie verschillende objecten kiezen die de ruimtesonde op 10 juni aanstaande onder de loep zal nemen.

Actieve vulkanen aanwezig op buurplaneet Venus?

ESA’s ruimtesonde Venus Express heeft een grote hoeveelheid van het vulkanische gas zwaveldioxide gemeten in de atmosfeer van onze buurplaneet Venus. Het is nu aan wetenschappers om te beslissen of dit het bewijs is voor de aanwezigheid van actieve vulkanen op de tweelingzus van de aarde, of dat de metingen gelinkt kunnen worden aan tot een dusver onbekend mechanisme dat invloed heeft op atmosfeer van de planeet. De hoop op actieve vulkanen op Venus herleeft hierdoor.

Geen maximumsnelheid voor parachutes op Mars

Het is een goede zaak dat er geen maximumsnelheid is op Mars, omdat de volgende parachute die richting de rode planeet zal vliegen zich sneller zal ontvouwen dan men mag rijden op de snelweg. De parachute is ontworpen om het Mars Science Laboratory af te remmen als deze met een snelheid die twee keer groot is als deze snelheid van het geluid door de Martiaanse atmosfeer raast. Het vaartuig moet in de zomer van 2010 een rover op het oppervlak van onze buurplaneet laten landen.

Gigantische robot getest voor reis naar de maan

Ingenieurs van de ruimtevaartorganisatie NASA zijn op dit moment bezig met het op de proef stellen van een gigantische, zespotige robot die tijdens toekomstige bemande missies op de maan een basis van astronauten duizenden kilometers over het oppervlak van onze natuurlijke satelliet kan verplaatsen. Het vaartuig heeft een breedte van maarliefst zeven en een halve meter en met zijn poten van zes meter is deze met gemak in staat om een vijftien ton zwaar verblijf van astronauten op te tillen.

Rollende steen gezien op buurplaneet Mars

De HiRISE-camera van NASA’s ruimtesonde Mars Reconnaissance Orbiter blijft ons verbazen. Terwijl het instrument afgelopen maand een lawine zag op onze buurplaneet, heeft het nu een nog kleinere verandering op het Martiaanse oppervlak vast weten te leggen, welke ook op de aarde gezien kan worden: een steen die van een heuvel af rolt. Op zijn weg kwam het stuk rots ook nog een grote en kleine krater tegen, waardoor deze uiteindelijk stuiterend tot stilstand kwam op het oppervlak.

Russische Space Shuttle op doorreis in Rotterdam

De Russische Space Shuttle Buran maakte woensdag een tussenstop in de Rotterdamse haven. Het ruimteveer is op weg van Bahrein naar een techniekmuseum in Duitsland, laat de Rotterdamse haven dinsdag weten. De shuttle is 36 meter lang, 24 meter breed, 16 meter hoog en weegt 61 ton.

Jongste planeet ooit ontdekt

Een team van astronomen een babyplaneet ontdekt in een schijf van gas en stof bij de nabijgelegen ster HL Tau in het sterrenbeeld Stier (Taurus) met behulp van radiowaarnemingen en verschillende computersimulaties. Van de embryonische planeet, die gelijk de jongste planeet is die ooit werd gezien, wordt verwacht dat het een gasplaneet wordt zoals Jupiter. Diens moederster heeft een leeftijd van slechts honderdduizend jaar en bevindt zich op een afstand van 520 lichtjaar van onze planeet.

Reusachtige tsunami gespot op de zon

Voor de eerste keer zijn er beelden gemaakt van een tsunami die over het oppervlak van onze ster raast. NASA’s ruimtesonde STEREO heeft namelijk op 19 mei van het afgelopen jaar verschillende krachtige golven gespot in vier lagen van de atmosfeer van de zon. De foto’s en video’s, welke vandaag gepubliceerd werden, konden astronomen helpen met het bepalen van de snelheid waarmee de tsunami over het zonneoppervlak trok en vermoed wordt dat ze ongeveer hetzelfde zijn als die op aarde.

Tien nieuwe planeten gevonden

Een internationaal team van astronomen heeft tien nieuwe exoplaneten ontdekt, planeten welke in een baan draaien rond een andere ster dan onze zon. Zij maakten gebruik van een systeem van robotische camera’s die samen een grote hoeveelheid informatie konden verzamelen over deze andere werelden, waarvan er enkelen nogal eigenaardig te noemen zijn. Met behulp van het systeem, dat ook wel ‘SuperWASP’ wordt genoemd, hoopt men meer te weten te komen over hoe planeten gevormd worden.

Kleinste zwarte gat ooit ontdekt

Het kleinste zwarte gat dat tot op de dag van vandaag gezien werd heeft een diameter van slechts 24 kilometer en is iets minder dan vier keer zo zwaar als de zon. Dat blijkt uit observaties die gedaan zijn met de Rossi X-ray Timing Explorer (RXTE) satelliet van de ruimtevaartorganisatie NASA. Het relatief lichte object bevindt zich in een binair systeem, welke in 2001 ontdekt werd, in het op het zuidelijk halfrond zichtbare sterrenbeeld Altaar en heeft de naam XTE J1650-500 gekregen.

ATV Jules Verne klaar voor koppeling aan het ISS

Na twee succesvolle ‘demonstratiedagen’ is ESA’s Automated Transfer Vehicle (ATV) Jules Verne klaar voor de aankoppeling met het internationale ruimtestation ISS op donderdag 3 april. Op 29 maart naderde het onbemande ruimtevrachtschip Jules Verne het ISS tot 3,5 kilometer. Bij deze manoeuvre werd gebruik gemaakt van GPS ontvangers op het ATV én de Russische servicemodule Zvezda.

1 april: NASA’s Constellation-programma loopt vertraging op

De NASA heeft afgelopen week bekend gemaakt dat het Constellation-programma vertraging oploopt. Hierdoor zullen er waarschijnlijk geen vluchten naar de maan kunnen plaatsvinden voor 2025 en vinden er voor 2040 geen bemande vluchten naar Mars plaats. De vertragingen zijn te wijten aan het krappe budget voor de komende jaren.