Doorzoek juni 2008

In september geen ijs meer op Noordpool?

Het is mogelijk dat er al deze zomer voor het eerst sinds heugenis enige tijd geen ijs op de Noordpool is. Aan het einde van de zomer kan de Noordpool even ijsvrij zijn, zei wetenschapper Mark Serreze van het Amerikaanse Nationale Sneeuw en IJs Datacentrum in Boulder (Colorado) vrijdag tegen het persbureau AFP.

Gemini ziet Siamese tweeling in de ruimte

De telescoop van het Gemini Observatory in Chili heeft met behulp van zijn spectrograaf twee bijna identieke spiraalstelsels vast weten te leggen in het sterrenbeeld Maagd (Virgo). Het tweetal bevindt zich op negentig miljoen lichtjaar van onze planeet en verkeert in een gravitionele ‘omhelzing’ die waarschijnlijk honderd miljoen jaar zal duren. NGC 5426 en 5427 zijn met elkaar verbonden door een brug van materie, welke een lengte heeft van 60.000 lichtjaar en ervoor zorgt dat de twee objecten gas en stof met elkaar uit kunnen wisselen.

‘Mars geschikt voor teelt van asperges’

De bodem van Mars biedt mogelijkheden tot leven en lijkt bijvoorbeeld uitstekend geschikt voor de teelt van asperges. Dit zei de wetenschapper Sam Kounaves van de NASA donderdag. Alles wijst erop dat de bodem op de planeet “leven mogelijk heeft gemaakt, maakt of zal maken”. Dit brachten Kounaves en zijn collega’s van het Amerikaans ruimtevaartagentschap NASA donderdag met onverholen opwinding naar voren. Zij analyseren de informatie die de instrumenten op of rond Mars de NASA bieden.

Japanners vinden doelwit in zoektocht naar buitenaards leven

De astronomen van de grootste observatoria in Japan zullen hun krachten bundelen om komend jaar het antwoord proberen te vinden op de vraag of er elders in het universum leven te vinden is. Het project zal in het teken staan van één ster, welke onderzocht gaat worden met veertien verschillende telescopen. Onderzoekers denken dat het planetenstelsel dat dit object omringt mogelijk de verblijfplaats is van een buitenaardse beschaving. Welke ster precies onder loep zal genomen zal worden en afgeluisterd gaat worden is niet bekend.

Alle zwarte gaten eten op dezelfde manier

De grootste zwarte gaten voeden zich op dezelfde manier als de kleinste. Dit concludeert een onderzoeksteam onder leiding van Sera Markoff van de Universiteit van Amsterdam, zo valt binnenkort te lezen in de nieuwste uitgave van het tijdschrift The Astrophysical Journal. Deze ontdekking bevestigt de implicatie van Einsteins relativiteitstheorie dat zwarte gaten dezelfde eigenschappen hebben ongeacht hun afmetingen en kan gebruikt worden om de eigenschappen te voorspellen van een veronderstelde nieuwe soort zwarte gaten.

Buurplaneet Mars getroffen door enorme inslag

Volgens drie studies die gepubliceerd worden in het tijdschrift Nature heeft een catastrofale botsing in het verleden tussen de rode planeet Mars en een kleiner object gezorgd voor de waarschijnlijk grootste inslagstructuur die te vinden is in ons zonnestelsel. Dat betekent dat er dan eindelijk een verklaring is gevonden voor het feit dat het zuidelijk halfrond van onze buurplaneet niet uit laagvlakten, maar hooglanden bestaat en deze zich bevinden op een vele malen dikkere korst dan elders het geval is.

Instrument Herschel bestand tegen lawaai raketmotor

Het ruimte-instrument HIFI, dat het Nederlands ruimteonderzoeksinstituut SRON heeft gebouwd voor de ESA-ruimtetelescoop Herschel, is goed bestand tegen het lawaai van de raketmotor van de Ariane-raket die hem de ruimte in moet brengen. Dat wees de akoestische test uit die Herschel afgelopen week onderging bij ESA’s onderzoekscentrum ESTEC in Noordwijk. “Het was een helse herrie, maar HIFI heeft het perfect overleefd,” zei Pieter Dieleman, leider van de test bij het instituut.

Kan donkere materie dode sterren weer tot leven wekken?

De eerste sterren in het universum stierven vaak al na enkele honderdduizenden jaren. Maar een nieuw onderzoek suggereert dat een aantal van hen nog steeds om ons heen te vinden is ten gevolge van wisselwerkingen met donkere materie, welke hun groei halt kan houden en ervoor kan zorgen dat ze blijven schijnen. Het is zelfs zo dat het mogelijk is dat witte dwergsterren, de overblijfselen van zonachtige sterren, opnieuw tot leven gewekt kunnen worden door een wolk van deze materie.

Tweehonderd Nederlandse aanmeldingen voor vacature astronaut

Zo’n tweehonderd Nederlanders zijn bij de European Space Agency (ESA) nog in de race voor de vacature van Europees astronaut. “Alle 203 zijn goede kandidaten om uiteindelijk een van de vier plaatsen te bemachtigen”, zegt een woordvoerder de ESA. “Ze zijn gemotiveerd en zijn al medisch gekeurd.” De ESA startte 19 mei de eerste sollicitatieronde. Tienduizend Europeanen reageerden. Zestien procent van hen was vrouw. De sollicitanten moesten goed gezond zijn, een technische of medische opleiding hebben, goed Engels en het liefst ook Russisch spreken.

Jason-2 houdt zeespiegel nauwlettend in de gaten

In het ergste geval stijgt de zeespiegel voor de Nederlandse kust deze eeuw met meer dan een meter ten opzichte van het niveau van 1990. Hoe hard die stijgt, is sinds dit weekeind beter dan ooit te volgen door de lancering van klimaatsatelliet Jason-2. In de 20e eeuw steeg de zeespiegel wereldwijd ongeveer 17 centimeter, voor de 21e eeuw wordt uitgegaan van een stijging van tussen de 35 en 85 centimeter voor Nederland ten opzichte van 1990.

Phoenix stuit op ijs op Mars

De Marssonde Phoenix heeft volgens de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA ijs gevonden op de rode planeet Mars. De brokjes, die zo groot zijn als dobbelstenen, lagen een paar dagen geleden nog in een kuil die Phoenix gegraven had, maar zijn nu verdwenen. “Het moet ijs zijn”, zegt onderzoeksleider Peter Smith. Eerder sloten de onderzoekers niet uit dat ze zout hadden gevonden, maar dat kan niet binnen een aantal dagen verdwijnen. Volgens een onderzoeker van de Universiteit van Arizona is dit “perfect bewijs voor ijs”.

Fotogallerij I Concepten voor bemande maanmissies getest

De ruimtevaartorganisatie NASA heeft enkele van diens veelbelovende verkennerrobots, rovers, vrachtvervoerders, kranen en ruimtepakken van 2 tot 13 juni op de proef gesteld in de buurt van Lake Moses in Washington. Ondanks het feit dat de omstandigheden op de maan veel hachelijker zullen zijn dan op het aardoppervlak, was het gebied de perfecte plek voor het nabootsen van een bemande maanmissie. De voorbereidingen voor een terugkeer op de maan lijken dan eindelijk van de grond te komen.

NASA’s Phoenix onderzoekt eerste bodemmonster

Oven nummer 4 van de Phoenix lander die op Mars bodemmonsters neemt en onderzoekt, is momenteel bezig met het bakken van het eerste bodemmonster die in de oven terechtgekomen is. De onderzoekers hopen hier mineralen en mogelijk zelfs ijs te vinden. Tevens is de robotarm aangestuurd om een monster dieper uit de bodem te halen, mede om de samenstelling van het witte materiaal te onderzoeken dat bij de landing voor het eerst werd blootgelegd op 3 juni.

Astronomen ontdekken drie superaardes

Een Europees team van astronomen heeft met de 3,6 meter telescoop van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht in Chili drie superaardes ontdekt, bij een ster met slechts iets minder massa dan onze zon. Deze drie exoplaneten draaien rond HD 40307, een ster op 42 lichtjaar van ons verwijderd in de richting van de zuidelijke sterrenbeelden Doradus en Pictor. De drie exoplaneten zijn 4,2, 6,7 en 9,4 keer zo zwaar als de aarde en draaien in 4,3, 9,6 en 20,4 dagen rond de ster.

Space Shuttle Discovery weer terug op aarde

Het Amerikaanse ruimteveer Discovery is zaterdag veilig geland op het Kennedy Space Center in Florida. Het ruimteveer heeft een reis van veertien dagen achter de rug. De Discovery bracht het tweede deel van het Japanse ruimtelaboratorium Kibo (Hoop) naar het internationale ruimtestation ISS. Het derde en laatste deel van het laboratorium moet later nog naar het ISS worden gebracht.

Space Shuttle Discovery op weg naar huis

Het Amerikaanse ruimteveer Discovery is op weg naar de aarde na een missie die het internationale ruimtestation ISS flink uitbreidde. De Space Shuttle voer woensdag aan het begin van de middag af van het ISS terwijl het ruim 340 kilometer boven het zuiden van de Grote Oceaan zweefde. Zaterdag moet het veer landen in Florida. In het ISS werken zestien landen samen. Door een ongeluk met de Amerikaanse spaceshuttle Columbia in 2003 lag de bouw jarenlang stil.

LOFAR gaat mogelijk naar buitenaards leven zoeken

Ruim 25 onderzoekers uit de hele wereld brengen deze week een bezoek in Dwingeloo om in een workshop te praten over de mogelijke rol van de LOFAR telescoop in de zoektocht naar buitenaards leven. De workshop is georganiseerd door professor Michael Garrett, algemeen directeur van ASTRON en hoogleraar radiotechnieken in de astronomie aan de Universiteit van Leiden. Tijdens de workshop bespreken de onderzoekers manieren waarop LOFAR gebruikt kan worden.

Verenigd Koninkrijk wil raketten afvuren op de maan

In samenwerking met de ruimtevaartorganisatie NASA wil het Verenigd Koninkrijk vier raketten af laten vuren op de maan om onderzoek te kunnen doen naar de interne structuur van onze naaste buur. De sondes kunnen op zijn vroegst in 2013 gelanceerd worden en zijn in staat om de inslag te overleven, zo blijkt uit verschillende tests die de afgelopen tijd zijn uitgevoerd. Het zou de eerste keer zijn dat een projectiel in zou slaan op een ander hemellichaam dan de aarde zonder het niet te overleven.

Extreem verafgelegen ‘vuurtoren’ is quasar

Een internationaal team van astronomen heeft met behulp van een gevoelig netwerk van radiotelescopen de meest verafgelegen quasar aller tijden ontdekt. Het object bevindt zich zo ver van onze Melkweg vandaan dat diens licht meer dan negentig procent van de leeftijd van het heelal heeft moeten overbruggen om ons te bereiken. Dat betekent dat de quasar slechts zo’n anderhalf miljard jaar na de oerknal ontstond, toen de eerste sterrenstelsels, sterren en andere objecten gevormd werden.

Problemen met oven van Marslander Phoenix

Het is niet gelukt om het eerste monster dat voor onderzoek genomen is van het oppervlak van planeet Mars te loodsen in de oven van lander Phoenix, welke uit moet wijzen of het opgegraven materiaal organische verbindingen en water bevat. Uit beelden blijkt dat het materiaal wel op de juiste plek terecht is gekomen, maar dat een sensor in de oven niets heeft kunnen detecteren. Het team dat de missie leidt probeert nu te begrijpen wat er mis is gegaan en heeft de analyse uitgesteld.

Neutrinotelescoop op de zeebodem in werking gesteld

In de nacht van 29 op 30 mei installeerde een onderzeeboot de laatste detectorlijnen van de Antares neutrinotelescoop op de bodem van de Middellandse Zee. De eerste metingen volgden korte tijd na de voltooiing van deze grootste neutrinodetector op het noordelijk halfrond. Nederland speelde een belangrijke rol bij het ontwerp en de bouw van dit markante instrument, met name door de ontwikkeling van een geheel nieuw concept voor de uitlezing en verwerking van de meetgegevens.

Red de mensheid in de game Collision

Over drie miljard jaar botst onze Melkweg met het sterrenstelsel Andromeda. Gebaseerd op deze en andere verschijnselen in het heelal, ontwikkelen Utrechtse sterrenkundigen de game Collision. Hiermee willen ze sterrenkunde aantrekkelijker en toegankelijker maken voor een breed publiek. “We maken een mooie en spannende game die vooral leuk is om te spelen, maar waarbij je tegelijkertijd ook van alles over het heelal te weten komt,” aldus de makers van de game.

Japanse laboratorium Kibo aan ruimtestation gekoppeld

Afgelopen nacht hebben twee astronauten van de Space Shuttle Discovery met succes het Japanse ruimtelaboratorium Kibo (Hoop) aan het Internationale Ruimtestation ISS gekoppeld. Mike Fossum en Ronald Garon begonnen gisteravond om half zeven aan het uitje van ongeveer 6 uur. De ruimtewandeling duurde zelfs iets langer dan gepland door communicatieproblemen in de helm van Fossum. De ruimtewandeling werd hierdoor pas iets na één uur ’s nachts Nederlandse tijd beëindigd.

Raadselachtig object ontdekt tussen Uranus en Neptunus

Astronomen die op zoek waren naar verafgelegen supernovae om donkere energie in het vroege universum in kaart te brengen zijn onverwachts gestuit op twee relatief nabijgelegen objecten, welke ons mogelijk meer kunnen vertellen over het jonge zonnestelsel. De ene bevindt zich in een bijna cirkelvormige baan tussen Uranus en Neptunus, terwijl de andere verder van ons af ligt en lang geleden mogelijk door een ‘losgeslagen’ planeet verder naar de rand van ons planetenstelsel is gedreven.

Melkweg ‘verliest’ twee van zijn spiraalarmen

Wanneer je voor altijd in je huis zit opgesloten zul je er nooit achter komen hoe het er uit zou zien van de buitenkant. Dat is ook het geval met de Melkweg. Onze planeet bevindt zich erin en het is niet echt duidelijk hoe deze er van een afstand uit ziet. Er zijn dan wel andere voorbeelden van spiraalstelsels die we van boven kunnen zien, maar dat is hetzelfde als het bekijken van een ander huis vanuit je raam. Echter heeft men toch een beter beeld gekregen van ons stelsel dankzij de telescoop Spitzer.

Witte dwerg in planetaire nevel blijft onvindbaar

Ondanks hun naam hebben planetaire nevels niets te maken met planeten. Ze worden gevormd wanneer sterren zoals de zon de laatste fase van hun leven betreden en hun buitenste lagen afstoten. Het resultaat is een kleine witte dwergster. Dit zou ook in het geval van de nevel SuWt 2 moeten zijn gebeurd, welke zich op 6500 lichtjaar van de aarde bevindt. Echter is er een probleem: de ster die ervoor gezorgd heeft dat de nevel ontstond is niet te vinden, zelfs niet met de ruimtetelescoop Hubble.

Opnieuw aanwijzing gevonden voor aardachtige planeet

Uit observaties die zijn uitgevoerd met de Spitzer Space Telescope blijkt dat er mogelijk een kleine planeet draait rond de rode dwergster GJ436, welke zich op een afstand van 32 lichtjaar van ons bevindt. De telescoop heeft namelijk uitgewezen dat een eerder ontdekte Neptunusachtige planeet in het stelsel in een zeer excentrische baan rond zijn moederster draait, wat erop duidt dat er daar nog een planeet te vinden moeten zijn, en wel een aardachtige die zich in de bewoonbare zone zou bevinden.

Phoenix graaft mogelijk Martiaans waterijs op

Een week na de landing op de Noordpool van Mars heeft de Phoenix voor de eerste keer zijn schep in de grond van de rode planeet gezet om zijn robotarm te testen. De lander moest met een schep in de grondgraven, waarna een camera het materiaal in de schep fotografeerde. Het team dat de missie leidt is van plan later deze week de Phoenix weer te laten graven en de grond te transporteren naar een instrument dat de grond kan verwarmen en de stoffen hierin identificeert.

Kandidaten voor gesimuleerde Marsreis bekend

Vorige week kwamen 32 getalenteerde kandidaten uit verschillende Europese landen bijeen in het European Astronaut Centre in Keulen in Duitsland. Ze hopen te kunnen deelnemen aan een simulatie van een reis naar Mars, die de naam Mars500 kreeg. Het onderzoek moet dienen als een platform voor de verkenning van het zonnestelsel door de mens. Het gaat om de simulatie op de grond van een missie naar Mars en terug. Die duurt 520 dagen en begint in januari 2009.

‘Superaarde ontdekt in bewoonbare zone’

Europese astronomen hebben met behulp van een telescoop in het La Silla Observatory in Chili waarschijnlijk de kleinste planeet tot nu toe ontdekt – een rotsachtige superaarde die slechts vier keer zoveel massa bezit als de aarde. De planeet draait rond een vrij kleine ster in de bewoonbare zone, een gebied waar het niet te warm en niet te koud is en er vloeibaar water, en theoretisch gezien leven, kan ontstaan. Het object maak deel uit van een groep van 45 pas ontdekte exoplaneten.

Lanceerplatform beschadigd tijdens lancering Discovery

Het lanceerplatform 39A op het Kennedy Space Center is tijdens de lancering van de Space Shuttle Discovery op 31 mei beschadigd. Beelden tonen de beschadigde delen van het lanceerplatform. Het CBS raporteerde dat de beschadiging van de beschermlaag plaatsvond op de noord-zijde van de vlamgeul. De geul wordt gebruikt om de uitlaatstoffen van de raketboosters weg te leiden. Het is nog niet bekend of de shuttle beschadigd is geraakt.

Video van de lancering van Space Shuttle Discovery

Gisteravond vertrok het ruimteveer Discovery met zeven astronauten richting het internationale ruimtestation ISS. De shuttle vervoert onder meer delen van het Japanse laboratorium Kibo, waaraan men twintig jaar heeft gedaan om deze te ontwerpen en te bouwen. Het laatste deel van het laboratorium moet in april 2009 arriveren bij het ISS, waarin er uiteindelijk voornamelijk onderzoek gedaan zal worden naar röntgenstralingsbronnen en de stratosfeer. Maandag koppelt Discovery aan het ISS.