Doorzoek augustus 2008

Psychiater op DVD mee aan boord

Het leven van een astronaut aan boord kan nogal wat stress geven. De duur van een reis in de ruimte kan van zes maanden tot zo’n drie jaar duren. De reizigers leven in een kleine ruimte waarbij elke activiteit voortdurend wordt gevolgd door anderen. De dagen zijn monotoom in de lege, eindeloze ruimte en ze kunnen nergens naartoe als er iets mis gaat.

Marsrover Opportunity verlaat de Victoriakrater na bijna één jaar

De Amerikaanse Marsrover Opportunity verlaat na bijna een jaar weer de Victoriakrater op Mars. Volgens projectwetenschapper Bruce Banerdt hebben wetenschappers alles kunnen doen wat ze wilden doen en zelfs meer in de Victoriakrater. De Opportunity gaat nu naar vuistgrote stenen rondom de krater die volgens wetenschappers zeer veel van elkaar zouden verschillen. Deze stenen kunnen meer over de geologie van het gebied waar de Marsrover is geland.

‘Buitenaards’ virus aangetroffen in ruimtestation ISS

Afgelopen week is op een bijeenkomst naar buiten gebracht dat er voor de eerste keer een virus is aangetroffen in het ISS. Het computervirus blijkt de worm W32.Gammima.AG te zijn, dat zichzelf weet te verspreiden door verwijderbare media te kopiëren en gemaakt is om wachtwoorden van spelletjes die online gespeeld worden te achterhalen. De computers in het internationale ruimtestation hebben volgens Russische vluchtleiders geen schade opgelopen en zullen in de toekomst beter beschermd worden tegen virussen.

Rosetta nadert planetoïde Steins

ESA’s ruimtesonde Rosetta moet in 2014 in een baan rond de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko komen. Maar op 5 september passeert Rosetta alvast de planetoïde Steins op een afstand van slechts 800 kilometer. Op weg naar planetoïde nummer 2867 Steins is Rosetta begonnen met zijn camera’s het hemellichaam waar te nemen om de baan ervan nauwkeuriger te bepalen. Rosetta begon met deze ‘optische navigatiecampagne’ op 4 augustus, toen het ruimtetuig nog 24 miljoen kilometer van de planetoïde verwijderd was, en dit zal zo verdergaan tot 4 september tot een afstand van ongeveer 950.000 kilometer.

XMM-Newton ontdekt grootste cluster van sterrenstelsels ooit

Tijdens een studie naar een bepaald hemels object stuitte ESA’s X-ray observatorium, XMM-Newton, per ongeluk op het grootste cluster aan sterrenstelsels tot nu toe. Het cluster staat genoteerd als catalogusnummer 2XMM J083026+524133 en wordt qua omvang geschat op duizend maal groter dan onze Melkweg. Het team berekende een afstand van 7.7 duizend miljoen lichtjaren en veel van het cluster bestaat uit de vorm van 100 miljoen graden heet gas.

Generaties van sterren poseren voor familieportret

Ter ere van het 5-jarig bestaan van de Spitzer Space Telescope, heeft NASA gisteren een verbluffende foto onthuld van een aantal generaties sterren. Het infrarode beeld geeft het leven en dood weer, temidden van een rijke familiegeschiedenis. De indrukwekkende foto laat een kleurrijke kosmische wolk zien, simpelweg W5 genaamd.

Raket met experimenten NASA geëxplodeerd

Een suborbitale ALV-X1 raket van het Amerikaanse bedrijf ATK met twee hypersonische vliegexperimenten van de ruimtevaartorganisatie NASA aan boord is vlak na de lancering ontploft. De raket werd vanmorgen om 11.10 uur Nederlandse tijd gelanceerd vanop het Wallops Flight Facility in het oosten van de staat Virginia. Volgens een woordvoerder van het bedrijf zijn er geen gewonden gevallen en bleef de schade beperkt, omdat de meeste wrakstukken terecht kwamen in de Atlantische Oceaan. Slechts enkelen kwamen neer op het land.

Eerste experiment uitgevoerd in Japans laboratorium ISS

Het Japanse ruimtevaartbureau Jaxa heeft het eerste experiment opgestart in zijn lab Kibo dat in juni is vastgehecht aan het internationaal ruimtestation ISS. De vanop de grond gestuurde proef van Hiroshi Kawamura van de Wetenschappelijke Universiteit van Tokio deed onderzoek naar de Marangoni-convectie bij de beweging van vloeistoffen tengevolge van temperatuursverschillen. In het bijzonder krijgt siliconolie te maken met temperatuurdifferentiaties. De beweging van deeltjes in de vloeistof wordt dan bovenuit en van de zijkant geobserveerd.

Iran wil eerste astronaut zo snel mogelijk lanceren

Iran zal nog binnen het decennium een eerste astronaut lanceren, zo heeft het officiële Chinese persbureau Xinhua gemeld op gezag van directeur Rez Taghipour van het Iraanse ruimtevaartbureau. Iran liet zondag weten een eigen draagraket te hebben gelanceerd waarvan ongeveer het enige zekere ding aan is dat ze gelanceerd werd. Teheran sprak zelfverklaarde informatie tegen dat met de draagraket een zelfgebouwde satelliet was gelanceerd. In de tweede fase luidde het dat er niets was meegenomen, en in het derde verhaal zat er een nepsatelliet in.

Help mee en word journalist op AstroVersum!

AstroVersum wordt steeds groter en vaker bezocht de afgelopen tijd. De site is één van de grootste en actueelste websites over astronomie en ruimtevaart van Nederland. Om ervoor te zorgen dat AstroVersum nóg actueler wordt, zijn wij op zoek naar enthousiaste mensen die op onze website nieuwsberichten willen plaatsen. Interesse? Aarzel dan niet en help mee om vele bezoekers te voorzien van het actueelste en meest interessante nieuws uit de wereld van de astronomie en de ruimtevaart!

Nieuwe Ares V-raket van NASA te zwaar om te verplaatsen

De weg richting het lanceerplatform op het Kennedy Space Center in Florida kan verwoest worden als de ruimtevaartorganisatie NASA de nieuwe Ares V-raket daar in de toekomst over gaat verplaatsen. De zogeheten ‘kruipweg’ is een veertig jaar oud traject dat is ontworpen voor de vroegere Saturn V-raketten en wordt op dit moment gebruikt om de Space Shuttles over een afstand van 6,8 kilometer naar het lanceerplatform te brengen. Een volgeladen Ares V zou volgens berekeningen 33 procent zwaarder zijn dan de weg ooit heeft moeten houden.

Wolken van waterijs ‘eten’ ozon in atmosfeer Mars

Wolken die bestaan uit waterijs en boven het oppervlak van onze buurplaneet Mars zweven, ‘eten’ een deel van het ozon dat zich in diens ijle atmosfeer bevindt. Dat suggereert een studie die wetenschappers meer kan vertellen over het chemische milieu en klimaat op de rode planeet. Het is lange tijd moeilijk geweest om de dampkring van de planeet in kaart te brengen door reacties tussen atmosferische gassen en deeltjes waterijs, omdat deze ervoor zorgden dat computermodellen en observaties van ruimtesondes niet met elkaar overeen kwamen.

Hubble neemt reusachtig, met draden gevuld sterrenstelsel onder de loep

Met behulp van observaties die zijn uitgevoerd met de Hubble Space Telescope heeft men de krachten gevonden die verantwoordelijk zijn voor het bij elkaar houden van een merkwaardig netwerk dat bestaat uit honderd miljoen jaar oude, kabelachtige gasfilamenten in een enorm elliptisch sterrenstelsel. De foto’s die zijn gemaakt door de ruimtetelescoop geven antwoord op de vraag waarom de filamenten niet bezweken onder de druk van warmer gas dat hen omgeeft, wat overigens lange tijd een raadsel is gebleven voor astronomen.

Fonteinen van ijs op Enceladus nader onderzocht

De ruimtesonde Cassini heeft tijdens de flyby op 11 augustus vele scherpe foto’s gemaakt van de ijsfonteinen op de Saturnusmaan Enceladus. De ijsfonteinen liggen in het zuiden van de maan, zijn ongeveer driehonderd meter diep en hebben binnenin V-vormige wanden. De ruimtesonde vloog op een hoogte van vijftig kilometer en had een snelheid van ongeveer 64.000 kilometer per uur. Om alsnog scherpe foto’s te maken liet men de camera zo snel mogelijk tegen de bewegingsrichting in te draaien om zoveel mogelijk foto’s te maken.

Capsule NASA crasht tijdens test door falende parachute

De ruimtevaartorganisatie NASA heeft voor de eerste keer van het parachutesysteem gebruik kunnen maken dat het nieuwe ruimtevaartuig Orion en de astronauten die in de toekomst aan boord verblijven veilig moet laten landen. De parachutes werden op 31 juli getest in Arizona boven een gebied van de Amerikaanse luchtmacht, maar de test bleek uiteindelijk onsuccesvol te zijn toen een parachute ervoor zorgde dat de capsule, die overigens slechts een prototype is van de Orion, op grote hoogte rond begon te tollen.

Nederlander gaat onderzoek doen naar jongste stelsels

De Leidse astronoom Marijn Franx gaat sterrenstelsels bekijken die 13 miljard jaar geleden hun licht uitzonden. Dat is een half miljard jaar na de oerknal. Zo is woensdag op de site van de Universiteit Leiden te lezen. De hoogleraar extragalactische sterrenkunde aan de Sterrewacht van de Universiteit Leiden wil gaan kijken tot bijna de rand van het zichtbare heelal. Hij hoopt zo informatie te vergaren over de allervroegste sterrenstelsels. Het heelal is 13,5 miljard jaar oud.

Reizen naar andere sterren blijft voorlopig science fiction

Verschillende wetenschappers hebben de afgelopen tijd ideeën geopperd omtrent het reizen naar andere sterren, maar het is onwaarschijnlijk dat er ooit mensen de ruimte buiten het zonnestelsel zullen verkennen. Dat is naar voren gekomen tijdens een conferentie in Hartford, waar men discussieerde over toekomstige voortstuwingstechnieken. Met de huidige technologie zal het duizenden jaren kosten om een vaartuig te ontwikkelen dat in korte tijd naar verafgelegen sterren kan reizen. Ook is er een onmogelijk te verkrijgen hoeveelheid energie nodig voor zo’n reis.

Compacte stelsels stellen astronomen voor een raadsel

Astronomen blijven puzzelen over de recente ontdekking van een merkwaardige populatie van dichte, compacte sterrenstelsels die te vinden waren in het vroegere universum, maar tegenwoordig niet meer worden gezien. Vermoed werd dat dit soort objecten over een lange periode steeds groter zijn geworden, maar nieuw onderzoek toont aan dat deze mysterieuze groei zich in een korter tijdsbestek heeft voltrokken dan werd gedacht. De stelsels bevatten evenveel sterren als hun moderne soortgenoten, maar zijn veel kleiner.

VS ongerust na lancering raket door Iran

De Verenigde Staten zijn niet blij met de lancering van een kleine satelliet door Iran, welke gisteren plaatsvond met een zelf ontwikkelde raket. Volgens hen is het land met behulp van dit soort technologie in staat om ballistische raketten af te vuren op vijanden en vergroot de lancering de kans op het plaatsvinden van een nucleaire aanval in de toekomst. Iran heeft laten weten dat het buurlanden de komende jaren wil helpen met het lanceren van raketten, terwijl de westerse wereld zich achter de Amerikanen lijkt te scharen.

Mysterieus object blijkt afkomstig te zijn uit de Oortwolk

Tijdens de zoektocht naar zwakke supernovae zijn astronomen voor het eerst in de geschiedenis gestuit op een object dat afkomstig is uit de verafgelegen Oortwolk, een gebied waar kometen ontstaan. Het hemellichaam, dat een doorsnede heeft van vijftig tot honderd kilometer, werd twee jaar geleden al ontdekt, maar nu heeft men weten te berekenen dat het object er maarliefst 22.500 jaar over doet om één keer rond de zon te draaien. En dat is niet het enige wat 2006 SQ372, zoals het stuk rots wordt genoemd, zo bijzonder maakt.

NASA stelt ook maanmissie uit

De ruimtevaartorganisatie NASA heeft de lancering van een onbemand ruimtevaartuig dat potentiële landingsplaatsen voor astronauten op het maanoppervlak moet gaan zoeken met enkele maanden uitgesteld. De missie is de eerste stap in het programma dat in het teken zal staan van de terugkeer van mensen op onze natuurlijke satelliet. De Lunar Reconnaissance Orbiter, zoals de sonde wordt genoemd, zou aanvankelijk begin december gelanceerd worden met een Atlas V-raket, maar er zal gewacht moeten worden tot februari.

Rode dwergen zijn ‘target’ in zoektocht naar tweede aarde

Uit onderzoek dat is verricht met de Spitzer Space Telescope is naar voren gekomen dat het gebied rondom zwakke rode dwergsterren waarschijnlijk het meest geschikt is voor het zoeken naar aardachtige planeten waarop omstandigheden heersen of geheerst hebben die geschikt zijn voor leven. Dat concluderen wetenschappers nadat de ruimtetelescoop een groep van negen van dit soort sterren op 1400 lichtjaar afstand vond in de sterrenhoop NGC 2547. De objecten werden opvallend genoeg allemaal omringd door een planeetvormende schijf van gas en stof.

India heeft grote plannen in de ruimtevaart

India gaat zich naar eigen zeggen richten op het onderzoeken van onze natuurlijke satelliet, de maan. Het land heeft grote plannen wat betreft de ruimtevaart en wil dat laten zien door middel van een ruimtesonde die in september naar onze naaste buur zal vertrekken. Het ruimtevaartuig, welke de Chandrayaan-1 wordt genoemd, moet met behulp van de door het land ontwikkelde PSLV-raket in de ruimte gebracht worden, waar het – net als de Europese SMART-1 en de Japanse Kayuga – af gaat reizen naar de maan om diens oppervlak te bestuderen.

Conflict in Kaukasus zorgt voor problemen over ruimtestation ISS

Het conflict in de Kaukasus en de daaruit voortgevloeide sterk gestegen spanning tussen Washington en Moskou brengt de NASA in een nauw schoentje, want de samenwerking met Rusland in verband met het Internationaal Ruimtestation ISS is in gevaar, zo heeft Der Spiegel Online geanalyseerd. De VS hebben immers tijdelijk een “chauffeur” nodig om hun astronauten te transporteren.

Vanavond gedeeltelijke maansverduistering te zien

In de nacht van zaterdag 16 op zondag 17 augustus 2008 vindt een gedeeltelijke maansverduistering plaats. Bij heldere hemel is te zien hoe de maan voor een groot deel in de schaduw van de aarde verdwijnt. De verduistering begint zaterdagavond om 21.36 uur. De aarde schuift tussen de zon en de maan en de aardschaduw neemt langzaam een steeds groter wordende hap uit de maan. Om 23.10 uur is de verduistering maximaal en bevindt zich ruim tachtig procent van de maan in de aardschaduw. De maan straalt nog slechts met een zwakke, donkerrode gloed. Om 00.44 uur staat de maan weer vol aan de hemel.

400 jaar telescopen

400 jaar geleden – in 1608 – vond de Middelburgse brillenmaker Hans Lipperhey de voorloper van de telescoop uit. Tijdens een Staten-Generaal vroeg hij een patent aan op zijn uitvinding die hij omschreef als een ‘seecker instrument om verre te sien’. Vanuit Den Haag slaagde Lipperhey er al in om met dit toestel de tijd af te lezen op de kerkklok van Delft. In de loop der geschiedenis ontstond een verdere strijd om wie de grootste telescoop van de aarde bevat.

NASA stelt lancering opvolger van spaceshuttle uit

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft de eerste lancering van de opvolger van de spaceshuttle met zeker een jaar uitgesteld. De Orion, zoals het nieuwe ruimtevaartuig heet, moet nu in 2014 voor het eerst de ruimte ingaan. Dat heeft de NASA dinsdag gezegd. Door technische problemen en een gebrek aan geld slaagt de organisatie er niet in het Orion-programma te versnellen, zei een woordvoerder van de organisatie.

Komende week weer Perseiden te zien

Boven Nederland zijn begin komende week vallende sterren te zien. Onder gunstige omstandigheden zijn er op maandag, dinsdag en woensdag per uur wel tientallen waarneembaar. Het maanlicht zal echter voor een gedeelte het zicht op de sterrenregen ontnemen. Ook hoge bewolking kan het zicht belemmeren. Het verschijnsel wordt veroorzaakt door een zwerm van stof- en gruisdeeltjes, die met de aarde botsen.

Cassini zoekt naar de bron van Enceladus’ wolken

Maandag zal het Cassini ruimtetuig terugkeren naar de ijzige maan Enceladus die rond Saturnus draait. Hierbij zal het een flyby maken op 50 kilometer van Enceladus’ zijn zuidpool. Het NASA team hoopt dat de flyby genoeg bewijs zal leveren dat er vloeibaar water aanwezig is op het oppervlak van de maan. Hiermee zal bewezen worden dat de bouwstoffen die nodig zijn voor leven aanwezig zijn op deze maan.

Slecht nieuws voor de zoektocht naar Martiaans leven?

Volgens enkele wetenschappers is president George Bush van de Verenigde Staten door de ruimtevaartorganisatie NASA ingelicht over een zeer belangrijke vondst die is gedaan op het oppervlak van planeet Mars. De ontdekking zou vele malen belangrijker zijn voor de zoektocht naar leven op de rode planeet dan de eerdere vondst van bewijs voor water op onze buurplaneet. Omdat de nieuwe resultaten strikt geheim worden gehouden en er nog gedetailleerde analyses worden uitgevoerd suggereert men zelfs dat er leven op Mars ontdekt is. (update 5 augustus)

Interactieve geschiedenis-site van de NASA

De NASA heeft een interactieve website gelanceerd vanwege het 50-jarig bestaan van de ruimtevaartorganisatie. Op 29 juli 1958 ondertekende de toenmalige president van de VS, Eisenhower, het National Aeronautics and Space Act of 1958. Daarmee kon de NASA beginnen, en wilde men de Sovjet-Unie gaan verslaan, die daarvoor geheel onverwacht een satelliet lanceerde.

Elektrische activiteit op Titan: de vonk voor leven?

Terwijl men nog steeds bezig is met het voorbereiden en in goede banen leiden van missies naar en op onze buurplaneet Mars, bevindt zich enkele tientallen miljoenen kilometers verder een misschien vele malen interessantere wereld: de grootste maan van Saturnus, Titan. Het object is niet alleen in het bezit van een atmosfeer, maar ook van koolwaterstofmeren, oceanen en zandduinen. Uit onderzoek blijkt nu dat er elektrische activiteit plaatsvindt op de maan, welke op aarde naar alle waarschijnlijkheid wordt door de voorlopers van het leven: organische moleculen.

Nevel in heelal vernoemd naar Heerlense schooljuf

Een onlangs door de 25-jarige Heerlense schooljuf Hanny van Arkel ontdekte astronomische nevel, wordt naar haar vernoemd. De reflectienevel staat sinds de ontdekkking in het astronomische wereldje in wetenschappelijke publicaties te boek als Hanny’s Voorwerp, liet de onderwijzeres woensdag weten na berichtgeving door Elsevier.

NASA bevestigt aanwezigheid water op Mars

Onderzoek door de Amerikaanse Marslander Phoenix heeft bevestigd dat er water voorkomt op de rode planeet. Dat maakte de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA donderdag bekend. “We hebben water”, aldus een wetenschapper in de NASA-verklaring over het aangetroffen ‘waterijs’. “Het is de eerst keer dat Marswater is aangeraakt en geproefd”. Tijdens laboratoriumproeven in de Phoenix is in een monster van de Marsbodem water geïdentificeerd.