Kosmische blauwe ‘kledders’ van sterren ontdekt

Astronomen hebben met behulp van NASA’s Hubble Space Telescope geopenbaard dat de schijnbaar onbegroeide uitgestrektheid van de interstellaire ruimte zogeheten blauwe ‘kledders’ bevat, die ruim tienduizend keer zo zwaar zijn als onze eigen zon. De ogen van de ruimtetelescoop ontdekten de objecten kort geleden, welke zo’n tweehonderd miljoen jaar geleden werden geboren tijdens een heftige galactische botsing. Vermoedelijk vormen het clusters die rijk zijn aan een groot aantal sterren.

De mysterieuze sterrenhopen zijn samengeklonterd in een gebied dat de naam Arp’s Loop heeft gekregen – een brug van gas tussen de drie sterrenstelsels M81, M82 en NGC 3077, die relatief kort geleden met elkaar in botsing zijn gekomen. Het drietal bevinden zich ieder op een afstand van zo’n twaalf miljoen van onze planeet in het sterrenbeeld Grote Beer (Ursa Major), en de helderste twee zijn op een heldere avond met een kleine telescoop al waarneembaar.

Astronomen denken dat galactische botsingen tussen de drie en de gevolgen daarvan de actieve stervorming hebben veroorzaakt. Die veronderstelling komt overeen met verschillende berekeningen, die aantonen dat de twee grootste sterrenstelsels, M81 en M82, elkaar zo’n tweehonderd miljoen jaar geleden op een korte afstand naderden. Dat is vanmiddag bekend gemaakt op de jaarlijkse bijeenkomst van de American Astronomical Society.

“We kunnen niet geloven dat juist op die plek sterren zijn ontstaan,” zei Duilia de Mello van de Katholieke Universiteit van Amerika in Washington en NASA’s Goddard Space Flight Center. Hij en zijn collega’s hadden van te voren niet verwacht dat de uitlopers van gas dik genoeg waren om genoeg materiaal opeen te hopen, dat is vereist bij het ontstaan van sterren. Maar nieuwe foto’s tonen aan dat de clusters overeenkomsten vertonen met vijf soortgelijke stervormingsgebieden in de bekende Orionnevel, waarvan er in het jeugdige universum veel meer gevormd werden. Verondersteld wordt dat er toen veel meer sterrenstelsels met elkaar in botsing kwamen.

Terwijl er in het algemeen meer compacte dan open sterrenhopen gevestigd zijn in sterrenstelsels, vormen deze blauwe clusters slechts een klein deel van het aantal sterrenhopen die in een baan rond draaien een melkwegstelsel draaien. De astronomen schatten dat de meeste van deze clusters tien miljoen jaar of zelfs jonger zijn. In vergelijking met onze ster, die een leeftijd van zo’n 4,6 miljard heeft, is dat natuurlijk een schijntje.