‘Vloeibaar water op maan Enceladus’

Astronomen uit Duitsland zeggen dat ze het bewijs hebben gevonden voor de aanwezigheid van water, één van de meest belangrijke ingrediënten voor het leven op aarde, op Saturnus’ maan Enceladus. De 504 kilometer grote maan is misschien wel het object waar de laatste tijd het meest gediscussieerd werd, nadat NASA’s Cassini tijdens een flyby close-up beelden van de maan had verzameld. Enceladus heeft een ijzig omhulsel dat, op enkele kraters en scheuren na, nog vrijwel onbeschadigd is.

Dankzij de ruimtesonde Cassini werden er vorig jaar pluimen van waterdamp ontdekt die richting Enceladus’ zuidpool spoten, waarbij enorme kristalfonteinen van honderden kilometers in de ruimte los werden gelaten. De discussie die daarna onder astronomen ontstond ging over de oorsprong van deze zogeheten ‘cryo-vulkanen’, voornamelijk doordat er werd vastgesteld dat de ijzige stofdeeltjes zich tijdens de uitbarstingen langzamer bewogen dan de waterdamp. Maar waarom?

Een team onder leiding van Juergen Schmidt van universiteit van Potsdam, in de buurt van de Duitse hoofdstad Berlijn, claimde gisteren dat het een deel van dit mysterie heeft opgelost. Hun theorie is dat de waterdamp en ijsdeeltjes door een soort trechters worden geblazen in de zogeheten tijgerstrepen op de maan – en de ijsdeeltjes, die zwaarder zijn dan de damp, schuren tegen de ruwe zijkanten van deze gaten. De wrijving zorgt er voor dat de deeltjes langzamer bewegen, iets wat verklaart waarom ze een lagere snelheid hebben.

Computermodellen hebben aangetoond dat vloeibaar water moet bestaan om het evenwicht te houden tussen de hoeveelheid ijs en waterdamp onder de frigide korst van Enceladus. Eens in de zoveel tijd komt dit materiaal via de cryo-vulkanen op de maan door de zwaartekracht van planeet Saturnus en de nabijgelegen manen Dione en Janus naar boven. Het resultaat van dit proces is dat het oppervlak van de maan onder hoge druk staat en uitgerekt wordt, waardoor er wrijving ontstaat dat het water verwarmt.