Reusachtige tsunami gespot op de zon

Voor de eerste keer zijn er beelden gemaakt van een tsunami die over het oppervlak van onze ster raast. NASA’s ruimtesonde STEREO heeft namelijk op 19 mei van het afgelopen jaar verschillende krachtige golven gespot in vier lagen van de atmosfeer van de zon. De foto’s en video’s, welke vandaag gepubliceerd werden, konden astronomen helpen met het bepalen van de snelheid waarmee de tsunami over het zonneoppervlak trok en vermoed wordt dat ze ongeveer hetzelfde zijn als die op aarde.

Net als tsunami’s op onze planeet zijn de golven op het oppervlak van onze zon het resultaat van het vrijkomen van energie dat een drukgolf creeërt die zich voortdurend verveelvoudigd. Op de aarde gebeurt dat met behulp van water, maar op de zon zijn warme gassen hier de oorzaak van. Ondanks het feit dat de golven veel overeenkomsten vertonen met die op onze planeet bestaan er nog genoeg vragen over de zonnetsunami’s, al kon de snelheid van de tsunami van vorig jaar vastgesteld worden op één miljoen kilometer per uur. “Dat is een astronomische snelheid te noemen,” zei Peter Gallagher van het Trinity College in Dublin, Noord-Ierland.

De Extreme Ultraviolet Imager (EUVI) van STEREO stelt astronomen bovendien in staat om onze ster op vier verschillende golflengten te bestuderen, welke samenlopen met temperaturen van zestigduizend tot twee miljoen graden Celsius. Iedere golflengte staat voor een bepaalde laag in de atmosfeer van de zon. Verassend genoeg bewogen de golven van de tsunami in de dichtere lagen even snel als in de minder dichte lagen, zo bleek uit een latere analyse. De zonnetsunami was 35 minuten lang te zien en bereikte zijn hoogtepunt na iets meer dan twintig minuten.

Wat precies zorgt voor het ontstaan van deze immens grote zonnegolven is nog niet duidelijk. Waarschijnlijk hangen ze samen met de coronale massa-ejecties (CMEs) die plaatsvinden op de zon, welke volgens Gallagher “een touw zijn van gas en magnetische velden die proberen te ontsnappen van de zon.” Dat vermoedt men omdat er altijd een uitbarsting op het oppervlak van onze ster plaatsvindt als een ruimtesonde een tsunami ziet op de zon. Het verband tussen zonnetsunami’s en CMEs kan belangrijk zijn voor het voorspellen van deze uitbarstingen, welke stromen van elektrisch geladen deeltjes richting de planeten in ons zonnestelsel sturen en gevaarlijk kunnen zijn voor satellieten.

» Klik hier voor een video van de tsunami.