Conflict in Kaukasus zorgt voor problemen over ruimtestation ISS

Het conflict in de Kaukasus en de daaruit voortgevloeide sterk gestegen spanning tussen Washington en Moskou brengt de NASA in een nauw schoentje, want de samenwerking met Rusland in verband met het Internationaal Ruimtestation ISS is in gevaar, zo heeft Der Spiegel Online geanalyseerd. De VS hebben immers tijdelijk een “chauffeur” nodig om hun astronauten te transporteren.

Het ISS wordt voornamelijk door de VS en Rusland geschraagd, met als andere partners landen van het Europese Ruimtevaartbureau ESA (waaronder België), Japan en Canada. In 2004 heeft Washington beslist om in 2010 de spaceshuttle uit dienst te nemen die het leeuwendeel van de constructievluchten naar het ISS voor zijn rekening heeft genomen en nog neemt. Bovendien moet die bouw in 2010 rond zijn, zodat de VS vanaf 2011 (tot 2015) enkel nog participeren in het gebruik van het complex.

Maar de opvolger voor de spaceshuttle zal pas ten vroegste in 2014 een eerste vlucht kunnen maken, zodat de NASA noodgedwongen in de tussenperiode bij de Russen moet aankloppen voor het vervoer van de astronauten (en daarvoor ook moet betalen). Nog dit jaar gaan de NASA en de Russische zusterorganisatie daarover onderhandelen, aldus Spiegel Online.

Het probleem is echter dat de NASA juridisch-technisch geen Sojoez-capsules – gelanceerd door Sojoez-raketten – mag gebruiken. De Amerikaanse wet verbiedt immers ruimtevaarttechnologie te kopen van staten die raket- en nucleaire technologie aan Iran of Noord-Korea verstrekken, wat Moskou ook doet.

Enkel in welbepaalde omstandigheden kan het Congres daarop een uitzondering voorzien, zoals in 2005 is gebeurd. Daardoor konden Amerikanen nog drie jaar (ook) gebruik maken van de Sojoez om naar en van het ISS te vliegen, overigens tegen 719 miljoen dollar.

Gezien de hoop opgelopen spanningen tussen Moskou en Washington omwille van de gebeurtenissen in de Kaukasus is het volgens de website van Der Spiegel “zeer de vraag” of die toestemming er nog eens komt. “In een verkiezingsjaar is het al zeer zwaar meerdere honderden miljoenen dollar te bekomen voor een deal met een toenemend agressief Rusland, waarvan de premier (Vladimir Poetin) zich steeds meer als een tsaar gedraagt”, zo citeerde de krant Washington Post de Democratische senator Bill Nelson die overigens zelf al eens met de shuttle heeft gevlogen. “Nu is dat bijna onmogelijk”.

Een leidende Republikeinse medewerker van het Huis van Afgevaardigden zei tegen de krant Orlando Sentinel dat niemand erin gelooft dat er een nieuwe uitzondering zal komen. Zonder vluchtmogelijkheden heeft het voor de VS ook weinig zin het ISS verder te ondersteunen, zo verluidde in de krant en bij Spiegel Online.

De tijd dringt bovendien. Volgens NASA-hoofd Mike Griffin moet ten laatste eind september vaststaan of de NASA kon Russische ruimteschepen en diensten mag kopen. Enkel zo hebben de Russen tijd om tegen 2011 de nodige capsules ineen te schroeven. Gewoonlijk duurt de bouw van een Sojoez-capsule drie jaar.

De zenuw begint des te meer te knellen, daar de VS geen alternatief heeft dan met de Russen mee te vliegen. Europa beheerst wel de terugkeertechnologie en heeft met de Ariane-5 raket een krachtig transportmiddel, maar het heeft in 1992 zijn eigen ruimteveer Hermes begraven. Een eventuele ombouw van zijn ATV-cargo voor bemand transport zou pas, als zoiets wordt beslist, in 2017 een feit kunnen zijn. Canada bouwt geen ruimteschepen en Japan doet niet aan bemande ruimtevaart. China, dat de bemande ruimtevaarttechnologie ook reeds onder de knie heeft, is geen partner in het ISS. Private raketsystemen in de VS, zoals SpaceX, lopen keer op keer blauwtjes op.

De dreigende impasse komt echter sommigen in de VS niet ongelegen, aldus de website. Want niet iedere Amerikaan is een fan van het ISS. De spanning met Rusland kan het motief zijn om mastodeont helemaal op te geven en het uitgespaarde geld te gebruiken voor nationale programma’s zoals de terugkeer naar de Maan en een bemande missie naar Mars.