Doorzoek oktober 2009

Krachtige explosie asteroïde openbaart gat in verdedigingswerk van de aarde

Terwijl de Amerikaanse regering peinst over een strategie om af te rekenen met bedreigende asteroïden, heeft een hevige explosie boven Indonesië onderstreept hoe blind we nog steeds zijn voor denderende ruimterotsen. Op 8 oktober jongstleden explodeerde een asteroïde hoog in de atmosfeer boven de Indische provincie Zuid-Celebes, waarbij evenveel energie vrijkwam als het geval zou zijn bij de ontploffing van 50.000 ton TNT, zo maakte de ruimtevaartorganisatie NASA afgelopen vrijdag bekend. Dat is ongeveer drie keer zo krachtig als de atoombom die Hiroshima met de grond gelijk maakte. Het is daarmee één van de grootste asteroïde-explosies die tot op de dag van vandaag plaats heeft gevonden en is geregistreerd.

Update: Geen ruimterots neergekomen in Letland

In een klein plaatsje in het noordelijke deel van Letland zou zondagavond rond 18:30 uur plaatselijke tijd bij de inslag van een meteorietachtig object in een weiland een negen meter brede en drie meter diepe krater zijn ontstaan. Volgens Uldis Nulle, een wetenschapper aan het Letse Environment, Geology and Meteorology Center, kwam er een grote hoeveelheid rook uit de krater toen hij deze aan een nadere inspectie onderwierp. “Mijn eerste indruk is dat het inderdaad een meteoriet was,” zei hij. “Al het bewijs suggereert dit wanneer we de plek vergelijken met beelden van echte meteorietkraters.”

Ontstond de maan dicht bij de zon?

Het idee dat de maan gevormd werd nadat een object ter grootte van onze buurplaneet Mars ongeveer 4,5 miljard jaar in botsing kwam met de aarde kan wellicht van tafel geveegd worden. Een studie die uit is gevoerd door Robert Malcuit van de Denison University suggereert namelijk dat onze natuurlijke satelliet het levenslicht binnen de baan van rotsplaneet Mercurius zag en vervolgens tijdens een migratie in een baan om onze planeet te draaien kwam. Volgens hem kunnen verschillende tot nu toe onverklaarbare karaktertrekken van onze buur wèl verklaard worden als men uitgaat van de nieuwe en controversiële theorie.

NASA wil nieuw licht laten schijnen op maanatmosfeer

De maan is op dit moment een spookstad. Niets verroert zich. Hier en daar is een verlaten Apollo-rover – of de stoffige basis van een maanlander – te vinden die fungeert als een stille getuigenis aan voorbije menselijke activiteit. Maar dezer dagen verstoren alleen incidentele inslagen van asteroïden de decennialange periode van diepe stilte. En deze stilte verschaft wetenschappers een belangrijke mogelijkheid. Als zij de dampkring van onze naaste buur ooit in een relatief natuurlijke staat willen onderzoeken, is de tijd daar nu voor gekomen.

Reusachtige testraket Ares I-X klaar voor lancering

Op dinsdag 27 oktober aanstaande om 14:00 uur Nederlandse tijd moet de Ares I-X, de voorloper van NASA’s raket die astronauten in de toekomst naar de ruimte moet brengen, als het goed is diens eerste testvlucht maken. Enkele dagen geleden arriveerde het 99 meter hoge gevaarte na een reis van ruim zes uur op lanceerplatform 39B, dat in de afgelopen maanden al voorbereid was op de komst van de raket. Hoewel de toekomst van de Ares-raketten allerminst zeker is door een geldtekort, maakt het feit dat er sinds een kwart eeuw voor het eerst een nieuw vaartuig naar buiten is gereden de roll-out bijzonder genoeg voor een fotogallerij.

Lasermicroscoop kan helpende hand bieden in zoektocht naar buitenaards leven

Dankzij microscopen werd een revolutie in de studie naar de levensvormen op onze planeet in gang gezet. Een team van onderzoekers is er van overtuigd dat een soortgelijk robuust en eenvoudig te gebruiken instrument een belangrijke rol kan gaan spelen in de zoektocht naar buitenaardse leven in oceanen zoals die onder het ijzige oppervlak van de Joviaanse maan Europa. De jacht naar tekenen van de aanwezigheid van leven op andere werelden richt zich doorgaans op het opsporen van moleculen die geassocieerd worden met levende organismen. Hans Kreuzer en Manfred Jericho van de Dalhousie University in Canada en hun collega’s denken nu een manier gevonden te hebben om dergelijke levensvormen direct te detecteren.

Meteorietfragment gevonden na verschijning vuurbol boven Canada

Onderzoekers van de Universiteit van Western Ontario hebben een fragment van een meteoriet weten te bemachtigen dat enkele weken geleden insloeg op een auto in het zuidelijke deel van de Canadese provincie Ontario. Het fragment, dat een gewicht heeft van 46 gram en de grootte heeft van een golfbal, is afkomstig van een object dat op 25 september jongstleden boven Canada gedeeltelijk in de aardse dampkring verbrandde en is naar schatting zo’n 4,6 miljard jaar oud. Dat betekent dat het ons mogelijk meer kan vertellen over het materiaal dat ontstond in de beginperiode van het zonnestelsel.

Wat verstoorde de ringen van planeet Saturnus in 1984?

Het ringenstelsel van planeet Saturnus lijkt onveranderlijk. Het zou niet onlogisch zijn als de ringen er op dit moment hetzelfde uit zagen als enkele miljarden jaren geleden, maar niets is minder waar. Bij een gebeurtenis die zich 25 jaar geleden voltrok, blijkt het planetaire ‘juweel’ namelijk verstoord te zijn, terwijl al onze telescopen en ruimtevaartuigen het misten. De binnenste ringen van de gasplaneet werden hierbij in een gekarteld spiraalpatroon getrokken. Recente opnamen van de planeet laten zien dat de verstoring van een dusdanige omvang is dat alleen een grote verandering aan Saturnus de oorzaak kan zijn.

IBEX stuit op raadselachtige gordel aan de rand van het zonnestelsel

Het is algemeen bekend dat het zonnestelsel omgeven wordt door een grote bubbel van magnetisme, die ook wel de heliosfeer wordt genoemd. De bubbel strekt zich uit van de zon tot ver buiten de baan van dwergplaneet Pluto en vormt een bescherming tegen kosmische straling en interstellaire wolken die voortdurend ons planetenstelsel binnen proberen te dringen. Hoewel de heliosfeer enorm is en deze letterlijk de gehele hemel vult, straalt het geen licht uit en om die reden heeft niemand de bubbel tot op heden gezien. Dankzij de ruimtesonde IBEX behoort dat gegeven nu echter tot de verleden tijd.

Heldere vuurbol gezien vanuit Nederland

Vanavond rond de klok van zeven uur zou een zeer heldere meteoor te zien zijn geweest aan de hemel. De ‘bolide’ verscheen volgens de eerste meldingen op ongeveer dertig graden boven de horizon en had een magnitude van -8 tot -10. De verschijning werd gevolgd door een doffe dreun, waarna de meteoor zich vanuit het noordelijke deel van de hemel naar het noordoosten zou hebben bewogen. In tegenstelling tot wat op verschillende websites wordt gemeld, ging het niet om een komeet, maar slechts om een niet al te grote rots die deels verbrandde toen deze in aanraking kwam met de aardse dampkring.

NASA gaat de maan niet bombarderen

In verschillende media wordt gesuggereerd dat de ruimtevaartorganisatie NASA de maan vanmiddag zou gaan ‘bombarderen’, gaan ‘bestoken’ of ‘raketten af zou gaan vuren’, in de hoop om waterijs te vinden op de zuidpool van onze natuurlijke satelliet. Dat is echter niet het geval. Er zullen geen explosieven en dergelijke aan te pas komen. Het enige wat er om 13:30 uur Nederlandse tijd in zal slaan op het maanoppervlak, is de bovenste trap van een Centaur-raket en een kleiner ruimtevaartuig dat ook wel bekend is als LCROSS. De ‘impact’ is rechtstreeks te volgen via NASA TV.

Mogelijk genoeg zuurstof op maan Europa voor grote levensvormen

De oceaan van vloeibaar water van Europa, één van de vier grootste manen van gasplaneet Jupiter, bevat veel meer zuurstof dan eerder werd verondersteld – mogelijk genoeg voor het ontstaan van levensvormen, aldus onderzoekers. Er is vooralsnog geen bewijs dat er ergens buiten de aarde leven te vinden is, maar van de Joviaanse maan wordt al langer gedacht dat het een geschikte plek is om te zoeken naar biologische activiteit. Uit een nieuwe studie die is uitgevoerd door Richard Greenberg van de Universiteit van Arizona is nu gebleken dat er op Europa niet alleen genoeg zuurstof aanwezig is voor micro-organismen, maar ook voor grotere dieren die een grotere zuurstofbehoefte hebben.

Naar de ruimte met een gigantisch ‘luchtkanon’

Iets waar Jules Verne in de negentiende eeuw over schreef kan nog wel eens werkelijkheid worden in de nabije toekomst. Een team onder leiding van fysicus John Hunter heeft namelijk een ‘luchtkanon’ ontworpen dat vracht in een baan om de aarde zou kunnen brengen voor een relatief lage prijs. Het kanon is gebaseerd op een kleiner apparaat dat in de jaren negentig ontwikkeld werd door wetenschappers van een laboratorium in de Amerikaanse staat Californië en een lengte had van zo’n 47 meter. Met samengedrukt gas konden projectielen toentertijd met een snelheid van drie kilometer per seconde afgevuurd worden.

Herschel richt infrarode ogen op centrum Melkweg

Dankzij beelden van het nieuwe observatorium Herschel heeft men voorheen ongezien detail in een regio van de het melkwegstelsel in de buurt van de galactische evenaar weten te onthullen. Uit de resultaten blijkt dat een methode waarbij de opnamen van een tweetal fotometers, die het vaartuig aan boord heeft, gecombineerd worden naar behoren te werken. Dergelijke observaties kunnen ons meer vertellen over koud materiaal in dit deel van ons stelsel, zoals in welke hoeveelheid het voorkomt, wat diens massa, temperatuur en samenstelling is en of er wel of niet nieuwe sterren gevormd worden wanneer een deel van het materiaal ineenstort.