Meest verafgelegen supermassieve zwarte gat ontdekt in reuzenstelsel

Onderzoeker Tomotsugu Goto en zijn collega’s van de Universiteit van Hawaï hebben een reusachtig sterrenstelsel ontdekt dat het meest verafgelegen zwarte gat waar men tot op de dag van vandaag op is gestuit bevat. Het stelsel in kwestie, welke ruwweg 12,8 miljard lichtjaar van onze planeet verwijderd is, is qua omvang ongeveer even groot als ons melkwegstelsel en herbergt een supermassief zwart gat dat op zijn minst een miljard keer zoveel materie bevat als de zon. Het heeft het team verbaasd dat het stelsel zo groot is en het zwarte gat zo massief zijn, aangezien deze in een relatief korte periode na de oerknal gevormd moeten zijn.

Onze kennis over de sterrenstelsels die dergelijke supermassieve zwarte gaten bevatten is belangrijk om een beeld te krijgen van de manier waarop stelsels en zwarte gaten één zijn geworden tijdens hun ontwikkeling. Tot nu toe is het bestuderen van deze ‘moederstelsels’ een extreem moeilijke taak gebleken, omdat het verblindende licht dat afkomstig is van het zwarte gat ervoor zorgt dat het zwakke licht van het sterrenstelsel zelf met moeite zichtbaar is. Nieuwe CCD-sensoren van een pas geïnstalleerde camera op de Subaru-telescoop op de slapende vulkaan Mauna Kea moesten er dan ook aan te pas komen bij het onderzoek naar het tweetal.

In tegenstelling tot kleinere zwarte gaten, welke ontstaan wanneer een grote ster zijn laatste zucht heeft uitgeblazen, blijft de oorsprong van supermassieve zwarte gaten een onopgeloste kwestie. Volgens een veelvoudig aangenomen model zou het antwoord gevonden kunnen worden bij meerdere zwarte gaten die zouden fuseren in de kern van een stelsel. Nadat het supermassieve zwarte gat gevormd is kan het vrij gemakkelijk blijven groeien, omdat met diens zwaartekracht een grote hoeveelheid materie aangetrokken wordt en het zich hier mee kan ‘voeden’. Bij dit proces ontstaat het licht dat men waar kan nemen van deze objecten.

28 reacties

  • mike

    3 september 2009

    We weten echt nog niks van het oneindige groote heelal.
    onze kennis zie ik als een embryo die duizenden jaren moet groeien tot wij het wat beter zullen begrijpen allemaal.
    het is jammer dat wij dat nu allemaal niet mee zullen maken, wij zijn duizenden jaren te vroeg geboren 🙁

  • vadesa

    3 september 2009

    Met aandacht bekeek ik de beelden ISS. Daarnaast stond de tekst: Meest verafgelegen supermassieve zwarte gat ontdekt in reuzenstelsel .
    Toen voelde ik me klein ….heel klein …onzichtbaar klein.
    Wij menen ons heel wat. Uiteindelijk zijn we zielig hoopje mensen die het heelal willen beheersen. Eerst kennis vergaren.Dan manupuleren.Tenslotte overheersen.
    De power die dit heelal mogelijk maakt ligt echt buiten het menselijk bevattingsvermogen. Met alle repect wat tot nu toe tot stand is gekomen. ..Een luchtbelletje op 300 km
    Als er iets is na onze dood…zouden we het dan kunnen omvatten..Lijkt mij erg boeiend.

    Bovenstaande zijn wat losse mijmergedachten..alhoewel…

  • Fakkel

    3 september 2009

    Vadesa en Mike, jullie hebben gelijk hoor !! Wij zijn een bacil in het Universum en beogen ook iets te weten te kennen te bewijzen ??? Maar door zo klein te zijn is het ook zo nobel om alles als een wonder te kunnen bekijken, wat het ook is !! Ik sta steeds meer en meer versteld van datgene wat ons dagelijks aangeboden word. Wij leven in een tijd waar er toch zoveel aspecten ontrafeld worden. Dus jammer niet met de uiting dat wij duizend jaar te vroeg geboren zijn. Wij zullen het nooit weten of echt begrijpen, maar het streven naar weten is op zich al een weldaad.

  • wilco gelmers

    4 september 2009

    worden we daar niet naar toe gezogen ?
    of is het een tweede big bang ?
    of is dit het einde van de aarde ?
    ik weet dat de zon ook gewoon een ster is en uiteindelijk dooft ,net als de aarde !
    trouwens de stelsel is oneindig !
    dus zo als we komen gaan we ook gewoon weer !
    op een gegeven moment is er helemaal niets meer , alles is dan gewoon weg !

  • Mitox

    4 september 2009

    Toch is het besef dat wij ongelooflijk klein zijn in vergelijking met het universum wel een stap in de goede richting, het is nog niet zo lang geleden dat de mensen dachten dat de aarde plat was, dat de zon om de aarde draaide, dat de aarde het middelpunt van het universum was, en noem maar op.
    Een mens die weet wat hij niet weet is een stuk wijzer dan iemand die alles denkt te weten hoorde ik ooit iemand zeggen, en dat klopt!
    Ook heel mooi van toepassing op religies die denken alle antwoorden te hebben terwijl wetenschappers weten hoe weinig we eigenlijk nog maar weten.
    Vergeet ook niet dat de wetenschap in het algemeen eigenlijk nog maar in de kinderschoenen staat als je kijkt naar de hele geschiedenis van de mens.
    De kans dat de mens te klein is om het hele universum te ontdekken is best groot denk ik maar toch ben ik erg benieuwd wat er nog allemaal in de toekomst ontdekt gaat worden, waarschijnlijk dingen die onze fantasie te boven gaat.
    100 jaar geleden hadden mensen zich ook onmogelijk kunnen voorstellen dat wij nu achter onze computer onze interesse in het universum delen, dus misschien dat de mens later toch evolutionaire uitvindingen doet waardoor we meer kunnen zien en leren dan we ons nu voor kunnen stellen.

  • Mitox

    4 september 2009

    Wilco Gelmers

    Geen zorgen, het hele universum zit vol met miljarden sterrenstelsels waarvan de meeste een supermassief zwart gat bevatten.
    Ook ons zonnestelsel met de aarde is onderdeel van een sterrenstelsel (de melkweg) met een supermassief zwart gat in het midden en ook van dat zwarte gat zitten wij op veilige afstand.

  • Wok

    4 september 2009

    “12,8 miljard lichtjaar van onze planeet verwijderd ”
    Dus het kan zijn dat dit al lang geleden verdwenen is.
    Mochten we nu nog eventjes verder kunnen kijken en de oerknal himself zien….euh..dan waren we er niet toch? Raar hé die lichtjaren.

  • Pascal

    4 september 2009

    Haha Wok, kijk dat is nu precies wat ik ook altijd heb geprobeert in te vulllen en heb me altijd afgevraagd waarom wetenschappers daar nooit bij stilstaan.
    Naar mijn mening kunnen wij de oerknal nooit zien en is dat te wijten aan het licht waar eerst na de oerknal heel het universum mee vervuld was. Dan zouden wij dus enkelt licht zien en dat zien wij toch pas aan het einde van de tunnel…haha.
    Maar zonder dollen… ”Het universum zoals wij dat nu waarnemen, zelfs op deze waarschijnlijkheids afstanden, is al het einde van het universum”.

  • Pascal

    4 september 2009

    Sorry ik bedoelde…het einde het ”uitdijende” deel van het universum. Het inkrimpende deel was toen alweer ”bijna” verzadigd voor een nieuwe Big Bang.

  • Jonathan Dhaese

    4 september 2009

    Inderdaad, tot 300 000 jaar na de oerknal kunnen we niets waarnemen. Het is pas dan nadat alles dat er bij de oerknal gevormd is genoeg afgekoeld was om straling te beginnen uitzenden – nu gekend als de achtergrondstraling. Veel verder dan dit reuzenstelsel zullen we dus niet kunnen kijken, 13.4miljard lichtjaar afstand is de limiet.

  • bladerunner

    4 september 2009

    @wok
    In feite geldt dat voor alles wat we zien. Het licht van de zon doet er ruim 8 min. over om ons te bereiken. Dus zie je de zon zoals die 8 minuten geleden was. Maar niemand staat daar bij stil of merkt er iets van.
    Maar bekijk je b.v.b. α Canis Majoris (Sirius) door je telescoop, dan zie je deze ster zoals hij 8,6 jaar geleden was. Nu is Sirus een binary system bestaande uit Sirus A (een ‘mainsequence star’) en B (een ‘white dwarf’.)
    Ooit was deze witte dwerg een rode reus, en Sirius A zal dat ooit ook worden. Stel dat dit ‘nu’ gebeurt, dan beleven wij dat pas over 8,6 jaar. Dat zal een prachtig schouwspel zijn. Helaas duurt het nog enkele honderden miljoenen jaren voordat dit gebeurt.

    Hoe groter de afstand hoe verder terug we in de tijd (kunnen) kijken. Maar dit zwarte gat zal over pakweg 100 miljard jaar nog steeds bestaan. Een van de theorieën der kosmologie voorspelt namelijk dat zwarte gaten de enigste objecten zullen zijn als al het andere verdwenen is mocht het heelal oneindig blijven uitzetten.

  • bladerunner

    4 september 2009

    @Jonathan:
    Die 300.000 jaar wordt dus de ‘waarnemingshorizon’ genoemd. En is dus een denkbeeldige ‘bol’ rond de ‘plek’ waar ooit de big bang plaats vond. Alles daarvoor is voor ons onzichtbaar door de chaotische toestand die toen heerste. Je leest echter (stond ook hier op Astroversum) zo nu en dan berichten van kosmologen die beweren iets van vóór die tijd (zelfs van vóór de big bang) te hebben waargenomen. Meestal wordt dit dan nogal sceptisch ontvangen door collega’s.

    Wat echter wél voor waar wordt aangenomen (anders zou o.a. de homogeniteit v/d achtergrondstraling niet verklaard kunnen worden) is dat het heelal (qua waarde) beduidend groter is dan de ouderdom van ±13,7 miljard jaar.
    Met schat de straal van het waarneembare heelal op ±46,5 miljard lichtjaar. Maar daarvan kunnen we niets waarnemen omdat er niets is om waar te nemen. Het is alleen maar ruimte.
    Dit komt omdat een oneindig klein moment na de big bang de z.g.n. inflatie periode (ook een klein moment) optrad, waarbij de ruimte (niet de straling) uitzette met een snelheid miljarden malen groter dan die van het licht. Daardoor is het heelal nu te groot voor licht (of materie) om die ‘rand’ al bereikt te hebben. Feitelijk zal dat nooit gebeuren als blijkt dat de ruimte nog steeds uitzet met een (lagere) snelheid die nog steeds groter is dan die van het licht. Dat weten we niet want we kunnen daar niets waarnemen.

  • Jonathan Dhaese

    4 september 2009

    bladerunner,

    Ik heb inderdaad ook die theorie van inflatie al gehoord maar nog niets over opgezocht. Mijn persoonlijke voorkeur gaat er echter naar dat die theorie niet klopt. Waarom niet? Het is onmogelijk aan te tonen om de theorie aan te tonen in de realiteit (we kunnen pas binnen 30 miljard jaar de rand zien, en ik neem aan dat de wetenschap geen 30 miljard jaar gaat wachten om een theorie als bewezen te beschouwen). De theorie zet ik momenteel nog evenwaardig met de theorie dat er meerdere universa zijn: het kan, maar zolang het niet aangetoond kan worden dat het klopt mag de theorie blijven bij sciencefictionverhalen.

  • bladerunner

    5 september 2009

    Jonathan:
    De kosmologen zijn het in ieder geval eens met elkaar dat er sprake moet zijn geweest van die inflatie ‘periode’. Op het exacte moment van de big bang gelden de volgende algemeen aanvaarde schattingen:

    De temperatuur was 10^32°K, de dichtheid 10^84, en de energie 10^19 GeV en de “afmeting” 10^-34 cm.

    Op dit moment echter bestonden de 4 ons nu bekende natuurkrachten nog niet, te weten:
    zwaartekracht, elektromagnetisme, de zwakke wisselwerking en de sterke kern kracht. Al deze krachten zouden zijn ‘verzameld’ in één uniforme kracht. Na een zeer kort moment was de temperatuur ver genoeg gedaald om deze kracht uiteen te laten vallen in de reeds genoemde natuurkrachten van vandaag de dag.
    Als gevolg daarvan ontstond er een ‘explosieve’ situatie omdat er plotseling natuurwetten ‘verschenen’ die hun aanwezigheid deden gelden en de ruimte met een ongelofelijke snelheid voor zich uit duwden (de inflatie dus). Er zijn bewijzen gevonden in het patroon van de achtergrondstraling die deze inflatie theorie ondersteunen. Zonder die inflatie zou n.l. dit patroon erg chaotisch zijn, maar er zit structuur in en die structuur bezit een zekere homogeniteit.
    Ik zal proberen om dit zo simpel mogelijk uit te leggen:
    Stel je een komvormig bad voor met een laagje water (dat stelt dus de ruimte voor ten tijde van de big bang) met daarin confetti (de elementaire deeltjes etc.). Laat nu in het midden een dun straaltje water vallen. De waterspiegel stijgt nu (het uitdijende heelal). De confetti gaat chaotisch bewegen omdat ze tegen de rand botst. (geen inflatie).
    Nu iets anders: neem het oorspronkelijke laagje water met de confetti, bevries dit en leg het in een veel groter bad dat reeds gevuld is met een flinke hoeveelheid water. (het uitgedijde heelal vlak ná de inflatie). Als het bevroren deel gesmolten is bezit het zijn originele patroon en omdat de rand van de kom veel verder is zal de confetti minder last hebben van golfjes die via het waterstraaltje terug kaatsen van de rand.
    Deze inflatie theorie is overigens vrij jong. De New York Times berichtte er over op 16 maart 2006. Volgens de kosmologen kan het (polarisatie) patroon dat in de achtergrondstraling werd gevonden alleen op deze manier verklaard worden. En waarom? Omdat de reacties van de energie die in dit ontzettend kleine punt zat paarsgewijs verliep en er dus steeds sprake was van een positief en negatief deeltje dat patronen vormde met zijn omgeving. Zou er geen inflatie zijn geweest dan zou dit patroon geleidelijk aan zijn vervaagd naarmate de dichtheid lager werd. Maar door de inflatie werd dit patroon als het ware “bevroren in de tijd” toen het heelal met een snelheid groter dan het licht ging uitzetten.

  • Delta38

    6 september 2009

    Bladerunner; bedankt voor jouw inzending over deze aanvulling bij dit artikel; weer iets bij geleerd ! Alhoewel dit natuurlijk een theorie is dacht ik zelf dat het heelal 13,7 miljard jaar groot was, nooit bij stilgestaan dat het wel eens veel groter kon zijn. Ik geloofde dat het heelal juist groeide of uitdijde en dat de lichtmaterie die zich in het heelal bevind telt als het huidige gangbare heelal. Moet hier even diep op studeren !!! Hulde …

  • bladerunner

    6 september 2009

    @Delta38:
    Het is een subtiel maar belangrijk verschil:
    Het heelal is volgens ons ±13,7 miljard JAAR OUD.
    Maar vanwege de inflatie periode tijdens de big bang (waarbij hoe bizar dit ook klinkt, de ruimte ZELF ook ontstond) is de straal dus ±46,5 miljard LICHTJAAR GROOT.
    Licht daar in tegen heeft dat ‘buitenste’ gebied nog niet bereikt. En materie heeft zich daar nog niet gevormd. Beide vanwege het feit dus dat het heelal daar nog niet oud genoeg voor is.

  • Jonathan Dhaese

    6 september 2009

    bladerunner,

    Is het heelal volgens die theorie dan een soort ‘perfecte’ sfeer?

    En betekent dat dan dat binnen 30 miljard jaar de uitdijing van het heelal sowieso een maximum bereikt?

    Als er geen materie is, is er dan vaccuüm? En dus vaccuümenergie? Of wat moet ik mij voorstellen bij het gedeelte buiten het gezichtsveld als er geen materie is?

  • Kasabian

    6 september 2009

    Ik zag ooit op TV een programma over het Heelal. Daarin vertelde ze dat op ten duur atomen uit elkaar worden gerukt omdat het heelal maar blijft groeien en dat uit eindelijk zelfs de grootste zwarte gaten zullen verdwijnen (Dat zou pas over 200 miljard jaar gebeuren). Ze kwamen tot de conclusie dat het heelal oneindig lang blijft groeien, zodat er uiteindelijk niks anders is dan een donkere universum overblijft waar al het licht is uitgedoofd. Natuurlijk is dat allemaal theoretisch, maar toen ik dit zag vond het ik wel best wel deprimerend.

  • Jonathan Dhaese

    6 september 2009

    Kasabian,

    Dat is 1 van de 3 mogelijke toekomstscenario’s van het heelal (Big rip).
    Er bestaat ook nog een Big Crunch: de zwaartekracht (en andere krachten) zal de uitdijing van het heelal overwinnen, op een punt zal de grootte van het heelal op zijn maximum zijn en symmetrisch hetzelfde gebeuren van de big bang tot dat moment maar dan met een krimpend heelal. Bij de big crunch eindigt alles opnieuw in een singulariteit.
    De laatste mogelijkheid was dacht ik een eeuwig heelal. Het heelal zal altijd blijven uitdijen maar de snelheid waarmee het dat doet zal naderen naar 0 naargelang de tijd naar oneindig nadert. Daarvoor moet de kritische massa van het heelal 1 zijn. Recent onderzoek naar bvb de achtergrondstraling door de WMAP satellieten heeft aangetoond dat de kritische massa 1 of toch zeer dicht bij 1 moet liggen. Men is er dus nog niet helemaal zeker van welk scenario het wordt, maar het eenvoudigst en best voor ons is natuurlijk nr 3 :).

  • bladerunner

    6 september 2009

    @Jontathan:
    Men spreek inderdaad van een soort (negative) vaccuümenergie. De vorm echter is absoluut geen perfecte bol. De ‘vorm’ van het heelal wordt feitelijk bepaald door de inhoud ervan. Alle (super) clusters van sterrenstelsels geven d.m.v. hun aantrekkingskracht ‘vorm’ aan het heelal. Als je een lichtstraal een willekeurige richting uitstuurt, en deze zou nergens door tegen worden gehouden en je zou oneindig de tijd hebben, dan komt die straal min of meer weer terug op zijn uitgangspunt. Onderweg echter zou hij constant worden afgebogen door de zwaartekracht en nooit de ‘rand’ kunnen bereiken. Hij zou net als een vliegtuig dat aan de Aarde is gebonden op zijn beurt gebonden zijn aan het met massa gevulde heelal.
    Of het heelal zal blijven uitzetten hangt af van de z.g.n. kritische dichtheid. Boven die waarde spreken we van een ‘gesloten’ heelal (het zal ooit gaan inkrimpen). Beneden die waarde is het een ‘open’ heelal. Het zal eeuwig blijven uitdijen en worden wat Kasabian al zegt. Als de dichtheid gelijk is aan de kritische spreken we van een ‘plat’ heelal dat niet veranderd. Volgens de laatste berekeningen neigt het zaakje naar een plat of open heelal.
    De ruimte buiten ons gezichtsveld, dus daar waar geen materie is en alleen maar ruimte is moeilijk te beschrijven. Immers: materie geeft d.m.v. zwaartekracht vorm aan het heelal. Dus kun je stellen dat de ruimte zonder materie ‘vormloos’ is. Deze ruimte moet dus een andere ‘structuur’ hebben, want anders zou de inflatie theorie niet kloppen wat op zijn beurt weer in strijd is met onze waarnemingen en berekeningen m.b.t. de kosmische achtergrond straling.

  • bladerunner

    6 september 2009

    @Kasabian:
    Als jij het al deprimerend vindt, hoe moet het universum zich dan wel niet ‘voelen’. 🙂

  • Jonathan Dhaese

    6 september 2009

    bladerunner,
    Als het deel van het heelal buiten ons gezichtsveld al vormloos en zonder materie is, dan verschilt dit toch niets van ‘wat zich buiten het heelal bevindt’ ? Een vliegtuig zal inderdaad door de zwaartekracht steeds gebonden zijn aan de aarde, maar als de snelheid groot genoeg is (shuttle) kan het de atmosfeer verlaten. Zo denk ik ook dat je aan een bepaalde snelheid (of andere voorwaarden) je steeds gebonden met aan het heelal, maar als je genoeg snelheid (en andere dingen) bezit, je het heelal kan verlaten. En wegens gebrek aan theorieën neem ik aan dat ook daar een materie en vormeloze structuur heerst. Wat dan weer op geen enkel punt meer verschilt van wat er zich buiten ons gezichtsveld bevindt.

  • Pascal

    6 september 2009

    Het is een Big Bang en Big Crunch tegelijker tijd in een oneindig spel van fusie en fissie van materie.

    Het zal niet ooit gaan inkrimpen, het is al aan het krimpen en dat is al de gefuseerde materie die wij waarnemen. Door die fusie kan het heelal weer verder uitdijen omdat fusie weer overgaat in verbranding van materie (metabolisme) dus fissie. Het werkt heen en weer daarom heet het ook uni en versum.
    Je zou het kunnen inbeelden als een zandloper, als het ene deel van de zandloper evenveel zand (massa) heeft als het andere deel dan draaien de delen zich om. Een oneindige Big Bang en Big Crunch.
    Zo heeft alles in het leven een omkerings fase waarbij een cyclus wordt doorlopen, de grootste cyclus is die van het hele univerum en dus ook de grootste omkering daarom natuurlijk ”Big” Bang en ”Big” Crunch genoemd.
    Het spijt me voor al die berekeningen maar omslag fasen zijn overal in terug te zien en ik weet gewoon dat elke cyclus in het universum, van groot tot klein, elkaars gelijke zijn omdat zij allen uit elkaar geboren zijn.

  • Kasabian

    7 september 2009

    Jonathan,

    Nr 3, een eeuwig heelal, zou inderdaad niet verkeerd zijn, maar het lijkt wel een beetje op de Big Rip. Want als gas-en stofwolken zich te ver van elkaar bevinden zullen er geen nieuwe sterren meer ontstaan en dan krijg je dat deprimerende idee weer. Dus het is dan te hopen dat het heelal nooit zo ver zal uitdijen.

    En wat de Big crunch betreft is het nog maar de vraag of de zwaartekracht sterk genoeg is om de donkere energie te kunnen afremmen. En voorlopig zullen de meeste mensen denk ik toch uitgaan van de Big Rip omdat de snelheid waarmee sterren van elkaar af bewegen niet langerzamer wordt maar juist sneller. Maar goed men weet nog nauwelijks iets af van het donkere energie en zouden we toch nog een big crunch kunnen krijgen.

  • bladerunner

    7 september 2009

    @Jonathan:
    Aangezien onze hersenen (inclusief die van Einstein en Hawking) ‘slechts’ in 3 dimensies kunnen denken is het onmogelijk om voor te kunnen stellen wat er eventueel ‘buiten’ het heelal is.
    De wiskundigen die zich bezig houden met computer modellen hierover werken met 10 (string theory) en 11 (M-theory) dimensies. Deze dimensies verhouden zich tot die van ons als een kubus zich verhoudt tot een rechthoek (meetkundig gezien dus). Dat betekent dus dat ons heelal met zijn 3 dimensies als het ware plat ‘opgerold’ zit in één ‘zijde’ van zo’n hogere dimensie. Wij zijn dus als het ware de 3 dimensionale ‘zijkant’ van een hogere dimensie, maar vanuit het ‘gezichtspunt’ van die dimensie zijn wij plat. (net als de meetkundige zijkant van een gewone kubus)
    Volgens de huidige beschrijving van de big bang theorie ontstond tegelijk met de big bang tevens de ruimte en de tijd. Daar zou je uit af kunnen leiden dat zodra er ‘ergens’ een heelal ontstaat (we gaan er nu even vanuit dat er dus multi-versums zijn) er dus een hoger dimensie is die er een ‘zijkant’ bij krijgt, maar dan zou er dus op een andere ‘plek’ een big crunch moeten plaats vinden, want ook een hogere dimensie heeft maar een eindig aantal ‘zijkanten’.
    Wij kunnen het heelal niet verlaten omdat wij gebonden zijn in onze eigen 3 dimensies. Net zo min als dat een rechthoek in zijn eentje een kubus kan worden kunnen wij het heelal niet verlaten omdat we gebonden zijn aan zijn wetten. D.w.z: je moet sneller dan het licht kunnen reizen wil je kunnen ontsnappen en ‘doorschieten’ naar het volgende heelal. En ook daar lijken Einstein en zijn collega’s gelijk in te hebben, dat je dus niet sneller als het licht kunt reizen). En zelfs als dat zou lukken: zouden we dan eigenlijk wel merken dat we in een ander heelal zitten? Want lang voordat we de ‘rand’ bereikt zouden hebben missen we al elke vorm van oriëntatie en navigatie punten die we kunnen verifiëren.
    Het is overigens heel goed mogelijk dat sommige universa uit pure straling bestaan en geen materie omdat er ‘iets mis’ ging of omdat het heelal in kwestie nog erg jong is. In dit geval zal ons hypothetische ruimte schip direct vergaan door de intense temperatuur en dichtheid.
    We kunnen dus stellen dat wat er net buiten ons gezichtsveld ligt misschien niets anders is dan de aansluitende ‘zijkant’ (het volgende heelal dus) van het multi-versum. Persoonlijk vind ik dit makkelijker te aanvaarden dan dat men zegt dat er buiten ons heelal het absolute niets is. (want wat is DAT dan?)

  • Jonathan Dhaese

    7 september 2009

    bladerunner,
    Het zijn vooral de kwantumfysici die zich bezighouden met de 11 dimensies theorie. Op kosmologisch niveau beperkt men zo goed als altijd de dimensies tot 4 (ruimte+tijd). Daarnaast is het enkel moeilijk je in te beelden hoe we de 3 (4) dimensies kunnen verlaten maar ik denk als we genoeg weten wat onze 3 dimensies inhouden het mogelijk moet zijn om ze te manipuleren (wormgaten bijvoorbeeld).
    Daarnaast ga ik ook niet helemaal akkoord dat we niet in een ander universum zouden kunnen overleven door de intense temperatuur en dichtheid. Als je in staat bent om een universum te ontsnappen (waarschijnlijk met een snelheid groter dan c) lijkt het mij toch wel vreemd je dan niet te kunnen beschermen tegen die situaties.

    Maar goed 🙂 Er is werk voor de toekomst :).

  • bladerunner

    8 september 2009

    Jonathan:
    Wormgaten zijn vooralsnog puur hypothetisch terwijl bepaalde dingen die we in het heelal zien (gebeuren) de big bang theorie en een mogelijk ‘open’ heelal lijken te ondersteunen. In ieder geval lopen we weer samen erg hard van stapel. Persoonlijk denk ik dat wij gebonden zijn aan ons heelal (en gelukkig maar, want dat is al groot genoeg om te ontdekken). En wat de gevaren betreft ‘aan de andere zijde’: we weten niet wat die gevaren zijn. Er kunnen daar totaal andere natuurwetten heersen (volgens sommige kosmologen zelfs helemaal géén wetten, dus totale chaos) Dus hoe moet je je beschermen als je niet weet wat je te wachten staat?

  • Jonathan D'haese

    8 september 2009

    bladerunner, ik zit net het boek “complexiteit” van Roger Lewin te lezen. Daar wordt uitgelegd hoe bepaalde orderegels eigenlijk gewoon onderdeel zijn van de chaos. Of eigenlijk moeten we gewoon orde in de chaos zoeken :). Het is trouwens vrij “simpel” om de natuurwetten daar te achterhalen. Gewoon iets naartoe sturen, zoals de hond Laika van de Russen naar de ruimte. En kijken hoe het eraan toegaat.

Een reactie plaatsen is niet meer mogelijk.