Browse Tag: Cassini

Paintball-gevecht gaande tussen manen planeet Saturnus

Onderzoekers hebben door gebruik te maken van gegevens die verzameld zijn door de ruimtesonde Cassini ontdekt dat Saturnus’ binnenste manen bedekt zijn met kleurvolle banden en vlekken. De rood- en blauwachtige tinten op de ijzige oppervlaktes van vijf manen lijken het gevolg te zijn van grote en kleine onderlinge bombardementen. Hiermee heeft men mogelijk een verklaring gevonden voor het raadselachtige ‘Pac-Man’-patroon dat eerder werd gevonden op maan Mimas.

Titaanse tsunami zorgt voor gaten in Saturnus’ C-ring

In het ringenstelsel van planeet Saturnus zijn verschillende gaten te vinden, waarvan het grootste deel ontstaan is dankzij kleine manen die ‘schapendrijvend’ het puin in beweging zetten. Maar één gat is mogelijk gevormd door gravitationele verstoringen van Saturnus’ grootste maan Titan, die tsunami-achtige golven van tot drie kilometer hoog de C-ring in stuurt, waardoor het als een kromgetrokken, ongelijke grammofoonplaat op een draaitafel begint te spinnen.

Maan Enceladus bezit mogelijk oceaan van bubbelend zeewater

Bubbelend zeewater onder een korst van ijs zou een verklaring voor een raadsel rond de bekende geisers van Saturnus’ maan Enceladus kunnen vormen.. Een nieuw model dat opgesteld is aan de hand van gegevens die verzameld zijn door de ruimtesonde Cassini wekt de suggestie dat het water, gas, stof en de warmte in de fonteinen die uitgestoten worden door de maan afkomstig zijn van zeewater dat van de oceaan tot het oppervlak van het ijs en terug circuleert.

Cassini kiekt ‘samengesmolten’ manen Dione en Rhea

Het is alom bekend dat de ruimtesonde Cassini, die al ruim zes jaar onderzoek verricht aan ringenplaneet Saturnus en diens manen, geregeld beelden naar de aarde verstuurd die ons doen verbazen. De laatste opname die één van de camera’s van het vaartuig heeft weten te produceren, is echter wel heel bijzonder. Het toont de manen Dione en Rhea, die vanwege het feit dat het tweetal op één lijn stond met de sonde samengesmolten lijken te zijn. Een optische illusie in de ruimte, dus.

Een zonnige dag op het zuidelijk halfrond van Titan

Een team van onderzoekers heeft meer dan tweeduizend opnamen die tot stand zijn gekomen dankzij het VIMS-instrument van de ruimtesonde Cassini, die sinds juli 2004 in een baan om ringenplaneet Saturnus draait, gebruikt om het eerste langdurige onderzoek naar het weer op diens maan Titan uit te voeren waarbij bepaald kon worden wat voor invloed de equinox hier op heeft. Uit de observaties blijkt dat de wolken in diens atmosfeer verdwijnen naarmate de lente nadert.

Omega Centauri en Saturnus

Een bolvormige sterrenhoop en een planeet. Het verband? Dat zit in het feit dat beide objecten te zien zijn op een bijzondere opname, afkomstig van de ruimtesonde Cassini. Op 29 maart jongstleden richtte het vaartuig zijn camera op Saturnus’ F-ring en ving daarbij toevalligerwijs een glimp op van Omega Centauri, een cluster van sterren dat te vinden is in het sterrenbeeld Centaur (Centaurus) en derhalve alleen vanaf het zuidelijk halfrond zichtbaar aan de hemel is.

Het tweetal werd gefotografeerd op het moment dat Cassini zich op ongeveer 1,2 miljoen kilometer van de ringenplaneet bevond. Het vaartuig wist uiteindelijk dertien beelden te verzamelen waarop het cluster en de planeet zichtbaar zijn. De dertien opnamen, waarvan één hieronder te zien is, zijn na ontvangst op aarde gecombineerd tot een video die hier te bekijken is.

Omega Centauri, dat circa 15.800 lichtjaar van ons verwijderd is, is waarschijnlijk het overblijfsel van een voormalig satellietstelsel dat in een ver verleden met ons melkwegstelsel fuseerde. Het grootste deel van het stelsel zou daarbij uit elkaar zijn ‘gescheurd’ en bleef alleen de dichte, door zwaartekracht bijeengehouden kern intact in de vorm van een cluster. Deze kern zou enkele miljoenen sterren bevatten en zó dicht zijn, dat de meeste sterren slechts één tiende van een lichtjaar van elkaar verwijderd zijn. Ter vergelijking: de meest nabijgelegen buur van de zon in de naam van Proxima Centauri bevindt zich op 4,2 lichtjaar van onze planeet.

Wat verstoorde de ringen van planeet Saturnus in 1984?

Het ringenstelsel van planeet Saturnus lijkt onveranderlijk. Het zou niet onlogisch zijn als de ringen er op dit moment hetzelfde uit zagen als enkele miljarden jaren geleden, maar niets is minder waar. Bij een gebeurtenis die zich 25 jaar geleden voltrok, blijkt het planetaire ‘juweel’ namelijk verstoord te zijn, terwijl al onze telescopen en ruimtevaartuigen het misten. De binnenste ringen van de gasplaneet werden hierbij in een gekarteld spiraalpatroon getrokken. Recente opnamen van de planeet laten zien dat de verstoring van een dusdanige omvang is dat alleen een grote verandering aan Saturnus de oorzaak kan zijn.

Enorme onweersbui op planeet Saturnus breekt records

De ruimtesonde Cassini draait al enkele jaren in een baan om planeet Saturnus en heeft tijdens diens missie negen verschillende onweersbuien die in de stormachtige atmosfeer ontpopten in beeld kunnen brengen. De laatste storm die het vaartuig onder de loep heeft genomen is echter een bijzondere: het is de langst durende en krachtigste onweersbui die tot op de dag van vandaag is waargenomen. Het complex is medio januari 2009 verschenen en er is nog geen einde in zicht. Het duurrecord van 7,5 maand dat een storm die tussen november 2007 en juli 2008 zichtbaar was vestigde, werd dan ook onlangs verbroken.

Maan Titan begint steeds meer op de aarde te lijken

Het bevindt zich op meer dan een miljard kilometer van ons vandaan, maar hoe meer men leert over de grootste maan van ringenplaneet Saturnus, hoe meer het begint te lijken op onze eigen planeet. Een tweetal onderzoekers van NASA’s Jet Propulsion Laboratory heeft op een bijeenkomst namelijk de resultaten gepresenteerd van een studie waaruit blijkt dat het weer en de geologie op aarde en Titan ongeveer hetzelfde werkt, ondanks het feit dat het op de maan gemiddeld honderd graden Celsius kouder is dan op Antarctica. En wat misschien nog wel van groter belang is, is dat de chemie op de wereld veel overeenkomsten blijkt te vertonen met de prebiotische omstandigheden op onze planeet.

Indirect bewijs voor vloeibare oceaan in maan Enceladus gevonden

Gegevens verzameld tijdens de voorbijvlucht van het ruimtevaartuig Cassini in juli en oktober 2008 zijn uitgebracht in de nieuwste uitgave van het tijdschrift Nature. “Toen Cassini op 8 oktober van het afgelopen jaar door een rookpluim van Enceladus vloog, kon onze spectrometer verschillende vele chemische stoffen ‘ruiken’, in de damp en de ijzige deeltjes”, aldus onderzoeker Hunter Waite. “Eén van de vastgestelde chemische stoffen was ammoniak en dat vormt een indirecte aanwijzing voor het bestaan van een vloeibare oceaan in de maan.”

Schaduwspel levert spectaculaire beelden van ringenstelsel Saturnus op

In afwachting van de naderende equinox van midden augustus op planeet Saturnus heeft de ruimtesonde Cassini enkele bijzondere opnamen gemaakt van het schaduwspel op het ringenstelsel van de gasreus dat teweeg wordt gebracht door enkele van diens manen. De foto’s die vandaag vrij zijn gegeven tonen een verschijnsel dat mogelijk slechts eens per vijftien jaar gezien kan worden, aangezien de planeet in een tijdsbestek van iets minder dan dertig aardjaren één keer rond de zon draait. Op 11 augustus van dit jaar krijgt men de kans om Saturnus voor de eerste keer te aanschouwen tijdens de equinox.

Nucleaire brandstof voor ruimtesondes is bijna op

Het feit dat er in de afgelopen jaren schitterende opnamen op het aardoppervlak zijn ontvangen van objecten in de buitenste regionen van ons zonnestelsel hebben we te danken aan het overschot aan nucleaire isotopen dat afstamt uit de Koude Oorlog en ruimtesondes zoals Galileo en Cassini van energie voorziet. Nu deze voorraad gestaag slinkt, zal het niet meer lang moeten duren voordat men met een geschikt alternatief voor de dag komt, zeker nu blijkt dat het laatste deel van dit type brandstof naar verwachting in 2018 verbruikt zal worden. Dat is de alarmerende conclusie van het Amerikaanse National Research Council, welke onderzoek heeft gedaan naar het probleem.