Browse Tag: Gaswolk

Hubble ziet laatste stuiptrekkingen van ster

De ruimtetelescoop Hubble is getuige geweest van een bijzonder schouwspel bij een ster die zijn laatste restjes nucleaire brandstof verbruikt. De ster, gelegen in de zogeheten Westbrook-nevel, heeft in zijn laatste levensfase een vreemde en onregelmatige bundel van straalstromen en wolken doen ontstaan. De instabiele buitenste lagen van de ster stoten een giftig brouwsel van gassen, waaronder koolmonoxide en blauwzuurgas uit en het resultaat van deze opleving in de activiteit van de ster is nu te zien op een nieuwe foto.

Twintig jaar oud raadsel omtrent nevel massieve sterren verklaard

De geboorte van de meest massieve sterren, die tien tot honderd keer zo zwaar zijn als de zon, is al enkele decennia een raadsel geweest. Dergelijke sterren zijn massief genoeg om waterstof te blijven verbranden op het moment dat ze materiaal uit de gaswolk waarin ze gevormd worden bijeenschrapen, maar opmerkelijk genoeg zorgt hun straling er niet voor dat het gas dat aan wordt getrokken verhit en weggeblazen wordt. Dankzij nieuwe simulaties van een team van Duitse, Mexicaanse en Amerikaanse onderzoekers heeft men nu een verklaring voor dit verschijnsel gevonden.

Een ster ziet het levenslicht wanneer een grote wolk bestaande uit gas ineenstort. Zodra de dichtheid en de temperatuur in het centrale deel van de wolk hoog genoeg zijn, wordt de aldaar aanwezige waterstof omgezet in helium en begint de ster te schijnen. Bij de allerzwaarste sterren treedt het laatstgenoemde verschijnsel echter al op wanneer de wolk nog aan het ineenstorten is. Hun ultraviolet licht ioniseert het omliggende gas en vormt een nevel met een temperatuur van circa tienduizend graden Celsius. Dit wekt de suggestie dat de groeiproces van een dergelijke ster vertraagd of zelfs gestopt wordt vanwege het feit dat het gas weggeblazen zou worden door de vrijgekomen hitte.

De door de onderzoekers verkregen resultaten wijzen uit dat het gas dat massieve sterren omgeeft niet evenwichtig op de ster valt, maar zich in plaats daarvan concentreert in talloze filamenten. De hoeveelheid gas is namelijk zo groot dat de aantrekkingskracht van het object ervoor zorgt dat het gas op sommige plekken ineenstort en spiraalvormige ‘slierten’ vormt. Wanneer de ster in kwestie deze tegenkomt, absorberen de filamenten diens ultraviolette straling, waardoor het daar omheen liggende gas beschermd wordt. Deze bescherming verklaart waarom het gas dat zich om de massieve ster heen bevindt voortdurend op het object blijft vallen en diens groei niet ten einde komt.

De uitkomst van de studie verklaart bovendien waarom de geïoniseerde nevels die met radiotelescopen geobserveerd worden van zo’n kleine omvang zijn. De nevel blijkt namelijk opnieuw te gaan krimpen op het moment dat deze niet langer geïoniseerd is en dat heeft tot gevolg dat het over een tijdbestek van enkele duizenden jaren lijkt te flikkeren, net zoals een kaars.

Raadselachtige ‘blob’ van gas ontdekt in het vroege universum

Onderzoekers hebben een een primordiale ‘blob’ van gas ontdekt die mogelijk het meest massieve object is dat tot op de dag van vandaag is gevonden in het vroegere universum. De gaswolk, welke op een afstand van ongeveer 12,9 miljard lichtjaar ligt, zou gevormd zijn in die periode waarin de reionisatie van materie in het universum begon, zo’n tweehonderd miljoen tot één miljard jaar nadat de oerknal plaats vond. In dat tijdsbestek werd de periode die bekend staat als de kosmische ‘dark ages’ afgesloten en begon de vorming van sterren en stelsels.