Browse Tag: Maan

Paintball-gevecht gaande tussen manen planeet Saturnus

Onderzoekers hebben door gebruik te maken van gegevens die verzameld zijn door de ruimtesonde Cassini ontdekt dat Saturnus’ binnenste manen bedekt zijn met kleurvolle banden en vlekken. De rood- en blauwachtige tinten op de ijzige oppervlaktes van vijf manen lijken het gevolg te zijn van grote en kleine onderlinge bombardementen. Hiermee heeft men mogelijk een verklaring gevonden voor het raadselachtige ‘Pac-Man’-patroon dat eerder werd gevonden op maan Mimas.

Dampkring maan Titan bevat wellicht ingrediënten voor leven

De atmosfeer van Saturnus’ grootste maan Titan bevat mogelijk complexe organische moleculen die de bouwstenen vormen van leven zoals wij dat kennen, zo suggereert een nieuwe studie. In een laboratorium simuleerden onderzoekers mogelijke chemische reacties die zich hoog in de dampkring van de maan voltrekken. Daaruit bleek dat talloze complexe moleculen, waaronder aminozuren en nucleotidebasen, zonder al teveel moeite gecreëerd zouden kunnen worden.

Titaanse tsunami zorgt voor gaten in Saturnus’ C-ring

In het ringenstelsel van planeet Saturnus zijn verschillende gaten te vinden, waarvan het grootste deel ontstaan is dankzij kleine manen die ‘schapendrijvend’ het puin in beweging zetten. Maar één gat is mogelijk gevormd door gravitationele verstoringen van Saturnus’ grootste maan Titan, die tsunami-achtige golven van tot drie kilometer hoog de C-ring in stuurt, waardoor het als een kromgetrokken, ongelijke grammofoonplaat op een draaitafel begint te spinnen.

Maan Enceladus bezit mogelijk oceaan van bubbelend zeewater

Bubbelend zeewater onder een korst van ijs zou een verklaring voor een raadsel rond de bekende geisers van Saturnus’ maan Enceladus kunnen vormen.. Een nieuw model dat opgesteld is aan de hand van gegevens die verzameld zijn door de ruimtesonde Cassini wekt de suggestie dat het water, gas, stof en de warmte in de fonteinen die uitgestoten worden door de maan afkomstig zijn van zeewater dat van de oceaan tot het oppervlak van het ijs en terug circuleert.

Een zonnige dag op het zuidelijk halfrond van Titan

Een team van onderzoekers heeft meer dan tweeduizend opnamen die tot stand zijn gekomen dankzij het VIMS-instrument van de ruimtesonde Cassini, die sinds juli 2004 in een baan om ringenplaneet Saturnus draait, gebruikt om het eerste langdurige onderzoek naar het weer op diens maan Titan uit te voeren waarbij bepaald kon worden wat voor invloed de equinox hier op heeft. Uit de observaties blijkt dat de wolken in diens atmosfeer verdwijnen naarmate de lente nadert.

Bruggen op de achterkant van de maan

Studenten zijn tijdens het bestuderen van enkele opnamen die tot stand zijn gekomen dankzij de camera aan boord van de in een baan rond de maan draaiende Lunar Reconnaissance Orbiter gestuit op twee natuurlijke bruggen op de kant van de maan die vanaf onze planeet niet zichtbaar is. De grootste brug is naar schatting twintig meter lang en zeven meter breed en is daarmee ongeveer twee keer zo groot als diens kleinere buur.

Fonteinen op de maan een goudmijn in de zoektocht naar water?

In de zoektocht naar water voor astronauten die in de toekomst mogelijk op de maan verblijven kunnen stofpluimen die vanuit kraters de ‘lucht’ in worden geloodst mogelijk een helpende hand bieden. Het idee van vliegend stof is afkomstig van astronaut Gene Cernan, die deel uitmaakte van de bemanning van missie Apollo 17. Hij maakte melding van een gloed boven het maanoppervlak waarvan wetenschappers dachten dat het het resultaat was van de wisselwerking tussen zonlicht en stof. Tijdens een experiment dat destijds uit werd gevoerd ontdekte men tevens een vlaag van stofdeeltjes die met een hoge snelheid opdoemde tijdens zonopkomst- en ondergang.

Onderzoekers vermoeden dat de zonnewind betrokken is bij dit proces. Dit plasma van positieve ionen en elektronen wordt voortdurend langs de maan geblazen en op het moment dat de zon achter de horizon tevoorschijn komt of verdwijnt bewegen de deeltjes zich bijna horizontaal over het maanoppervlak. Wanneer deze stroom belemmert wordt door een obstructie op het oppervlak zouden de lichte elektronen en zware ionen in de wind zich in verschillende verhoudingen moeten verspreiden, wat tot gevolg gevolg heeft dat er een negatief geladen ‘elektronenwolk’ ontstaat die afstotende elektrostatische krachten produceert, welke op hun beurt stof de lucht in kunnen blazen.

Dit proces wordt echter niet helemaal begrepen, omdat de ionen ook beïnvloed zullen worden door de krachten van de elektrische onbalans, waardoor ze zich verspreiden en de elektronenwolken neutraliseren. Wetenschappers wisten tot nu toe niet waar de ionen naartoe zouden gaan. Een team van onderzoekers dat onder leiding stond van William Farrell van het Goddard Space Flight Center denkt hier nu echter duidelijkheid over geschept te hebben. Zij hebben onderzocht hoe de ionen zich bewegen in kraters die zich dicht bij de polen van onze natuurlijke satelliet bevinden.

Met behulp van computersimulaties wist het team te berekenen dat de elektrische krachten een deel van de ionen over de rand zullen tillen, maar dat er ook gebieden zullen zijn waar elektronen domineren, waardoor er elektrostatische krachten ontstaan die krachtig zijn om stof de lucht in de blazen. Het is nog niet duidelijk hoeveel materiaal in deze fonteinen van stof in de lucht wordt geloodst, aangezien dat afhankelijk is van de grootte van de stofdeeltjes en andere oppervlaktekenmerken. De maansonde LADEE, die in 2013 gelanceerd moet worden, is ontwikkeld om maanstof- en gassen te verzamelen en zou deze vraag kunnen beantwoorden.

De onderzoekers verwachten dat men door stoffonteinen in kraters te analyseren op het spoor kan komen van bevroren water en andere bronnen onder het maanoppervlak.

Ontstond de maan dicht bij de zon?

Het idee dat de maan gevormd werd nadat een object ter grootte van onze buurplaneet Mars ongeveer 4,5 miljard jaar in botsing kwam met de aarde kan wellicht van tafel geveegd worden. Een studie die uit is gevoerd door Robert Malcuit van de Denison University suggereert namelijk dat onze natuurlijke satelliet het levenslicht binnen de baan van rotsplaneet Mercurius zag en vervolgens tijdens een migratie in een baan om onze planeet te draaien kwam. Volgens hem kunnen verschillende tot nu toe onverklaarbare karaktertrekken van onze buur wèl verklaard worden als men uitgaat van de nieuwe en controversiële theorie.

NASA wil nieuw licht laten schijnen op maanatmosfeer

De maan is op dit moment een spookstad. Niets verroert zich. Hier en daar is een verlaten Apollo-rover – of de stoffige basis van een maanlander – te vinden die fungeert als een stille getuigenis aan voorbije menselijke activiteit. Maar dezer dagen verstoren alleen incidentele inslagen van asteroïden de decennialange periode van diepe stilte. En deze stilte verschaft wetenschappers een belangrijke mogelijkheid. Als zij de dampkring van onze naaste buur ooit in een relatief natuurlijke staat willen onderzoeken, is de tijd daar nu voor gekomen.

NASA gaat de maan niet bombarderen

In verschillende media wordt gesuggereerd dat de ruimtevaartorganisatie NASA de maan vanmiddag zou gaan ‘bombarderen’, gaan ‘bestoken’ of ‘raketten af zou gaan vuren’, in de hoop om waterijs te vinden op de zuidpool van onze natuurlijke satelliet. Dat is echter niet het geval. Er zullen geen explosieven en dergelijke aan te pas komen. Het enige wat er om 13:30 uur Nederlandse tijd in zal slaan op het maanoppervlak, is de bovenste trap van een Centaur-raket en een kleiner ruimtevaartuig dat ook wel bekend is als LCROSS. De ‘impact’ is rechtstreeks te volgen via NASA TV.

Mogelijk genoeg zuurstof op maan Europa voor grote levensvormen

De oceaan van vloeibaar water van Europa, één van de vier grootste manen van gasplaneet Jupiter, bevat veel meer zuurstof dan eerder werd verondersteld – mogelijk genoeg voor het ontstaan van levensvormen, aldus onderzoekers. Er is vooralsnog geen bewijs dat er ergens buiten de aarde leven te vinden is, maar van de Joviaanse maan wordt al langer gedacht dat het een geschikte plek is om te zoeken naar biologische activiteit. Uit een nieuwe studie die is uitgevoerd door Richard Greenberg van de Universiteit van Arizona is nu gebleken dat er op Europa niet alleen genoeg zuurstof aanwezig is voor micro-organismen, maar ook voor grotere dieren die een grotere zuurstofbehoefte hebben.

Naar de ruimte met een gigantisch ‘luchtkanon’

Iets waar Jules Verne in de negentiende eeuw over schreef kan nog wel eens werkelijkheid worden in de nabije toekomst. Een team onder leiding van fysicus John Hunter heeft namelijk een ‘luchtkanon’ ontworpen dat vracht in een baan om de aarde zou kunnen brengen voor een relatief lage prijs. Het kanon is gebaseerd op een kleiner apparaat dat in de jaren negentig ontwikkeld werd door wetenschappers van een laboratorium in de Amerikaanse staat Californië en een lengte had van zo’n 47 meter. Met samengedrukt gas konden projectielen toentertijd met een snelheid van drie kilometer per seconde afgevuurd worden.

LRO neemt landingsplaats Apollo 11 opnieuw onder de loep

De camera van de Lunar Reconnaissance Orbiter heeft de plek waar de maanlander Apollo 11 enkele decennia geleden het oppervlak van onze natuurlijke satelliet toucheerde aan een nadere inspectie onderworpen. Omdat de zon dit keer 28 graden hoger aan de hemel stond op het moment dat de foto werd genomen, zijn er kleinere schaduwen en subtiele helderheidsverschillen op het oppervlak te zien. Aangezien het ruimtevaartuig nu in de beoogde baan van vijftig kilometer boven het maanoppervlak draait en het zich dus dichter bij onze buur bevindt, zullen de volgende opnamen nog een stuk gedetailleerder dan de beelden die eerder zijn vrijgegeven.

‘Houston, we have a problem’: maansonde verspilt onnodig brandstof

De ruimtesonde LCROSS van de ruimtevaartorganisatie NASA heeft de afgelopen week een grote hoeveelheid brandstof verloren door een foutmelding die ervoor zorgde dat het vaartuig herhaaldelijk diens stuwraketten inschakelde in een poging zich te kunnen oriënteren. De satelliet vertrok op 18 juni jongstleden richting onze naaste buur en moet op 9 oktober aanstaande inslaan op het maanoppervlak, een doel dat overigens niet in gevaar komt door de fout. Er wordt gehoopt dat bij de impact materiaal vrij zal komen van één van de altijd in schaduw gehulde kraters op de zuidpool van de maan, welke mogelijk water kan bevatten dat in de toekomst van pas kan komen wanneer mensen verblijven op onze natuurlijke satelliet.

‘NASA niet naar de maan in 2020’

De ruimtevaartorganisatie NASA moet afzien van het plan om rond het einde van het volgende decennium de mens terug te laten keren op het maanoppervlak. Althans, dat is de voornaamste conclusie van een commissie die van president Barack Obama de opdracht heeft gekregen om de verschillende opties voor het verloop van de bemande ruimtevaart in de komende jaren op een rijtje te zetten. De zogeheten Augustine-commissie is ruim 900 verschillende mogelijkheden afgegaan en zal later deze maand een zevental scenario’s voorleggen aan de regering.

Tankstations in de ruimte moeten rol gaan spelen bij terugkeer naar de maan

Eerder deze week kwam het voorstel om gebruik te maken van ruimtebrandstoftanks bij missies naar planetoïden en buurplaneten al naar buiten, maar nu toont men ook interesse in het toepassen van een dergelijk systeem voor verschillende maanmissies. Een voordeel van een dergelijk systeem is dat men gebruik kan maken van kleinere en tevens goedkopere raketten. Bij de huidige raketten moet er telkens een pak brandstof meegenomen worden, wat met dit systeem veranderd zou kunnen worden.

Niet asteroïden, maar kometen zorgden voor de kraters op de maan

Niet asteroïden, maar ijzige kometen hebben zo’n 3,85 miljard jaar geleden de aarde en de maan gebombardeerd. Dit is aangetoond dankzij een onderzoek naar oude gesteenten uit Groenland. Door deze studie wordt het aannemelijk dat het meeste water op aarde geleverd is door kometen. “We kunnen de kraters op het maanoppervlak met het blote oog zien, maar niemand wist dat deze kraters niet veroorzaakt werden door stenen, maar door ijs”, zegt Uffe Gråe Jørgensen, één van de onderzoekers.

Hoe NASA’s terugkeer naar de maan er uit zou kunnen zien

Het Apollo-tijdperk kan bekeken worden als een financiële opdoffer en vele astronauten blijken grotere fans te zijn van een missie naar Mars, maar toch heeft men nooit de maan uit het oog verloren. Twintig jaar geleden, op de twintigste verjaardag van Apollo 11 maan landing, stelde toenmalig president George H. W. Bush voor om een nieuwe maanbasis te bouwen en deze te gebruiken als springplank voor expedities naar Mars. Het hele voorstel viel echter in het water bij het congres, die weigerde toestemming te geven voor de financiële kosten van het hele programma.

Ruimtesonde LRO fotografeert voetstappen op het maanoppervlak

De Lunar Reconnaissance Orbiter van de ruimtevaartorganisatie NASA is er in geslaagd om de landingsplekken van de welbekende Apollo-landers op het oppervlak van de maan vast te leggen op de gevoelige plaat. De camera van het vaartuig heeft vijf van de zes landers die gefotografeerd zullen worden in beeld gebracht; de landingsplek van de twaalfde Apollo-missie wordt in de komende weken onder de loep genomen. De maansonde kwam op 23 juni jongstleden in een baan rond onze natuurlijke satelliet terecht en wist het vijftal tussen 11 en 15 juli te fotograferen.

NASA geeft verbeterde versie van video eerste maanwandeling vrij

Ter gelegenheid van het feit dat het aankomende maandag precies veertig jaar geleden is dat astronaut Neil Armstrong als eerste mens een voetstap op het oppervlak van onze natuurlijke satelliet zette, heeft de ruimtevaartorganisatie NASA een deel van de beelden van dit moment opnieuw bewerkt. De restauratie kon gedaan worden dankzij ingenieurs die op 21 juli 1969 hielpen met het rechtstreeks vertonen van de beelden die men in het vluchtleidingscentrum in Houston ontving. Een klein deel van de verbeterde video is nu op internet gepubliceerd.

Ruimtesonde LRO ‘filmt’ donkere maankraters in high definition

Afgelopen week bleek uit enkele reacties dat mensen teleurgesteld waren over de eerste beelden van de nieuwe maansonde die sinds bijna twee weken in een baan om onze natuurlijke satelliet draait. Zij zullen na het zien van de spectaculaire video die de Lunar Reconnaissance Orbiter heeft gemaakt van een deel van het maanoppervlak echter naar alle waarschijnlijkheid een andere mening toebedeeld zijn. Medewerkers van het Goddard Space Flight Center die zich bezighouden met de missie hebben namelijk de eerste beelden, welke vlak na de aankomst van de orbiter werden gemaakt, gemonteerd in een filmpje van enkele minuten. Een voorproefje van alles wat de LRO voor ons in petto heeft. Veel kijkplezier.

Eerste beelden van Amerikaanse maansonde stromen binnen

De eerste twee opnamen van de Lunar Reconnaissance Orbiter, de eerste ruimtesonde van Amerikaanse makelij die sinds 1998 in een baan rond onze natuurlijke satelliet draait, zijn vandaag vrijgegeven. Het vaartuig werd vorige week in een baan rond de maan gebracht nadat enkele raketten ontstoken werden. De LRO zal voornamelijk ingezet worden om het maanoppervlak topografisch in kaart te brengen, onderzoek te verrichten aan de straling uit die ruimte die onze naaste buur bereikt en wat de omstandigheden zijn op de maanpoolgebieden, waar mogelijk materiaal te vinden is dat waterijs bevat. De orbiter moet bovendien de achtergebleven Apollo-landers op de gevoelige plaat vastleggen.

Laatste beelden van op de maan gecrashte ruimtesonde vrijgegeven

De door Japan ontwikkelde maanverkenner Kayuga is vorige week woensdag gecontroleerd neergestort op het oppervlak van onze natuurlijke satelliet. De ruimtesonde werd iets minder dan twee jaar geleden gelanceerd en werd tijdens diens onderzoek naar de naaste buur van de aarde vergezeld door twee mini-satellieten. Sinds oktober 2007 nam het vaartuig van de ruimtevaartorganisatie JAXA onder meer het maanoppervlak onder de loep met verschillende camera’s die in high-definition konden filmen. De laatste beelden die de sonde heeft verzonden naar onze planeet voordat het te pletter sloeg zijn nu vrijgegeven.

Nieuwe maansonde gaat onder meer op zoek naar achtergebleven Apollo-landers

Gebrek aan tijd en middelen om de afstand te overbruggen hebben de winnaars en verliezers van één van de grootste strijdtonelen van de Koude Oorlog de laatste tientallen jaren op de achtergrond gesteld. De overblijfselen van dit tijdperk op het oppervlak van onze maan zullen echter over een niet al te lange tijd onthuld worden door de Lunar Reconnaissance Orbiter van de ruimtevaartorganisatie NASA, welke op woensdag 17 juni aanstaande gelanceerd moet worden. Diens missie is de meest ambitieuze maanmissie sinds Apollo 17 in 1972 en zal voornamelijk in het teken staan van toekomstige bemande en onbemande reizen naar onze natuurlijke satelliet, al gaat het vaartuig ook enkele decennia terug in de tijd kijken.

Ruimtesonde maakt high-definition video’s van het maanoppervlak

Het Japanse ruimtevaartuig Kaguya draait al ruim anderhalf jaar, om precies te zijn sinds oktober 2007, in een baan rond onze natuurlijke satelliet. Naast verschillende detectors heeft het ook de beschikking tot twee HD-camera’s, waarmee het nu twee schitterende video’s van het oppervlak van de maan heeft gemaakt. Over enkele dagen, op woensdag 10 juni aanstaande, komt diens missie ten einde. Rond 19.30 uur onze tijd zal de sonde dan neerstorten op onze naaste buur. Kijk en huiver.

Gewenste radiotelescoop op de maan ‘komt er’

Heino Falcke, hoogleraar Astrodeeltjesfysica en radioastronomie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is ervan overtuigd. Zijn gewenste telescoop op de maan komt er. Deze maand heeft NASA een maaninstituut opgericht om onderzoek vanaf de maan voor te bereiden. En Falcke is erbij betrokken, als enige Europeaan. LUNAR is de naam. Het staat voor Lunar University Node for Astrophysics Research. Dit initiatief van NASA wordt ingevuld door een consortium van toponderzoeksinstituten – waaronder MIT en de Universiteit van Colorado – en ruimtevaartbedrijven.

LUNAR wil de maan gebruiken als platform voor onderzoek naar de zon, voor zwaartekrachtmetingen en voor onderzoek naar de oorsprong van het universum. Falcke wil niet de maan zelf onderzoeken, maar er naar toe om er een radiotelescoop te bouwen. Op de maan is het namelijk veel stiller dan op aarde, waar radioprogramma’s en auto’s de radiosignalen uit de kosmos voor een deel overstemmen. Bovendien filtert de atmosfeer de langste radiogolven uit het signaal. En Falcke wil juist luisteren naar het vertraagde ruisen van de oudste ‘geluiden’ uit het heelal, naar de fragmenten van de eerste periode na de bigbang, de oertijd in het heelal toen er nog geen materie was gevormd.

Aan de stille kant van de maan welteverstaan: de kant die wij nooit zien. Die kant ligt namelijk in de radioschaduw van de aarde. Dit brengt meteen wel een extra probleem met zich mee: de communicatie met de aarde. Of het nu robots of mensen zijn die daar het observatorium bouwen: contact met thuisbasis aarde is cruciaal. Daarom moet er eerst een communicatiesatelliet rond de maan gelanceerd worden.

Problemen genoeg dus nog, en voor het zover is zijn we wel minimaal tien jaar en enige kleine experimenten verder, maar Falcke is optimistisch. “De tijd voor maanexploratie is gunstig. NASA en ESA denken serieus na over een bemand station op de maan. Het doel van die onderneming is niet zozeer fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, maar verkenning van wat er allemaal bij komt kijken om buiten de aarde te leven,” aldus de hoogleraar.